— 12 — 



worden. De gekleurde handen loopen naar den rand toe, evenzoo 

 de nullijn. Op liet eerste gezicht zon men zeggen, dat juist voor 

 liet diepste gedeelte der scheur in het wit der eerste orde een 

 nieuw gedeelte der nullijn ontstaan ware. 



Hij een sterkere vergrooting ziet men, dat men hier niet met 

 eene zwarte lijn te doen heeft, maar met een bundel van nauw 

 opeengedrongcne blauwe en roode strepen. 



Om te onderzoeken of deze kleur verschijnselen eenige ophel- 

 dering over den invloed van scheuren op de spanning zouden 

 kunnen geven, maakte ik op eene andere plaats van het prae- 

 paraat, met een vijl, een groefje. Afbeelding VII geeft hiervan eene 

 afbeelding. 



Hier zijn de verschijnselen niet zoo nauw opeengedrongen als in 

 afbeelding VI, maar zij zijn allen in dezelfde volgorde aanwezig, ook 

 het bewuste donkerkleurige plekje, dat het aanzijn te danken heeft 

 aan het optreden van niet parallèle spanningen in de omgeving 

 van scheuren en inkeepingen. 



Invloed ran slijpen en::. Bepaalt men van een stukje hard- 



glas de polarisatiekleiiren, slijpt men daarna het stukje dunner, zoo zal 

 men zien, dat de dubbele breking door het afslijpen verminderd 

 is. Slijpt men een stukje niet nullijnen tot een wig, zoodanig dat 

 de nullijnen evenwijdig aan de objeettafel blijven, dan zal men 

 zien, dat de dubbelbreking naar het dunne einde afneemt. De nul- 

 lijnen loopen hier te niet. 



Heeft men dooi' voorzichtig stukslaan een schilfer van den om- 

 trek der staaf verkregen, dan ziet men dat deze slechts weinig of 

 in het geheel niet polariseert. 



Het grof gruis van een geknapte staaf polariseert bijna in het 

 geheel niet. 



Uit andere proeven bleek, dat in welke richting men ook slijpt, 

 steeds het slijpen verplaatsing der polarisatiebanden en over het 

 algemeen ook achteruitgang i]rv dubbelbreking tengevolge heeft, 



Sprekend wordt dit verschijnsel, zoodra men een glasbolletje van 

 niet te grooten diameter hardt. Tusschen gekruiste vicols vertoont 

 dit bolletje wit L° orde, met een polarisatiekrnis. 



Pas heeft men van dit bolletje een segment of een schijfje ge- 

 slepen, ziet men het witte veld omgeven door eene reeks van ge- 

 kleurde concentrische cirkels. 



Daartusschen ziet men geen nullijn, maar dit kan ook niet, daar 

 door den geringen diameter en door het gevaar van springen, de 

 dikte \an de schijf gewoonlijk niet zoo gering gemaakt kan wor- 



