13 — 



den, dat mon bet stukje van den bol, waarop de punten der nul- 

 lijn liggen, als een cilinder kan beschouwen, wiens beschrijvende 

 lijn loodrecht op de objecttafe] staat. Nu is er steeds door den 

 bolvorm in zulke cilindervlakken dubbelbreking. 



Gelukt het eene zeer dunne schijt' te slijpen, dan verdwijnende 

 kleuren weer, maar de nullijn treedt op. 



Plaat VI afbeelding Ylll geefl de afbeelding der polarisatieverschijn- 

 selen in de omgeving van eene holte. Bij hel afkoelen van het 

 glas, gebeurt het meermalen, dat in het oorspronkelijk geheel gave 

 stuk holten ontstaan (waarschijnlijk met zeer verdunde alkalidampen 

 gevuld). 



Beziet men deze holten onder het polariseerend microscoop. \\\>- 

 schen gekruiste niçois, dan vertoonen zich om de dan bijna zwarte 

 holte gekleurde randen en hij zeer nauwkeurig onderzoek, aan de 

 in de asrichting gelegen uiteinden zwarte driehoekjes, liggende m 

 wit eerste orde. 



Er heeft dus in de lengterichting vereffening van spanning plaats 

 gehad. De holte dankt dus haar ontstaan aan verbreking van den 

 samenhang onder de contractie van het glas. waarvan het binnenste 

 gedeelte nog in zachten toestand verkeerde. 



Opmerkelijk is nu: 



I. Dat een stuk hardglas langs de nullijn kan doorgezaagd 

 worden zonder te breken, lu elk der stukken vormen zich weer 

 twee nullijnen, maar de kleuren zijn zwakker. 



II. In de richting loodrecht op de nullijnen kan men de staat' 

 alleen dan doorzagen, als men om den geheeleii omtrek, dus svm- 

 metrisch ten opzichte der as, inkeept, en wel zeer voorzichtig, want 

 neemt men ergens te veel weg dan springt de staat'. 



III. Is een staat' vrijwel bewerkt, dan laat ze hoe langer hoc 

 meer bewerking toe. 



Dit laatste strookt met het verschijnsel, dat de polarisatie achter- 

 uit gaat. 



IV. In lichtingen, evenwijdig aan de nullijn kan men de 

 staal' alleen met veelvuldige lange rusttijden doorzagen. In den 

 rusttijd wordt de spanning waarschijnlijk vereffend. 



V. In richtingen loodrecht op de nullijn kan men voorzichtig 

 niet gTOOte PUStpOOZen inzagen totdat de zaagsnede e\en de plaats 

 gepasseerd heeft waar zich oorspronkelijk de nullijn bevond. He 

 afstand wordt grooter door meerdere rusttijden. 



