— 15 — 



bij afkoeling weder in. Brengt men nu het glas op hooge tem- 

 peratuur en dompelt het plotseling in een afkoelend mengsel, dan 



zal de buitenste sterk afgekoelde laag plotseling willen inkrimpen. 



Glas is een slechte warmtegeleider, dus koeli hel middengedeelte 

 weinig af. Door liet inkrimpen van de buitenste laag oefent deze 

 nu een drukking uit op de meer naar luimen gek gen gedeelten, 

 maar door den grooten weerstand, dien zij hier ontmoet, komt deze 

 buitenste laag niet op de plaats, waar ze na een gewone afkoeling 

 zou komen te staan. Dus blijft het glas een grooter volume houden. 

 Nu bekoelen de middelste gedeelten en daar deze door krimping 

 de oorspronkelijke plaats niet kunnen bereiken, zullen spanningen 

 van den omtrek naar hel centrum ontstaan. Waar de zwarte lijn 

 waargenomen wordt, gaat de compressie van den omtrek over in 

 de naar binnen gerichte spanning van het middengedeelte. Vermoe- 

 delijk zal dus de soortelijke massa van een aan den omtrek gelegen 

 deel kleiner zijn dan die van het centrum en zal de dichtheid aan 

 den omtrek grooter en in het midden kleiner zijn dan van ge- 

 woon glas. 



Hiermede in overeenstemming zijn de reeds genoemde en nog te 

 vernielde verschijnselen. 



Hoe warmer de staaf VOÓr het afkoelen en hoe heter de koel- 

 middelen de warmte geleiden, des te sprekender zullen de verschil- 

 lende kenmerken van hardglas optreden. 



VI. Soortelijk gewicht. 



De voorgaande resultaten, uit het optisch onderzoek verkregen, 

 doen een sterk vermoeden ontstaan, dat het soortelijke gewicht een 

 ander en wel kleiner zal zijn, dan van gewoon glas. 



Gaan we uit van de onderstelling, dat het glas tot : s <Ul C 

 verhit is, dan zou liet volume bij deze temperatuur zijn: 



l]= F (1 Ar ui) 



Nemen we nu aan: 



/ = S00 



a = 793 . 10 



-H 



dan zou dus, als na de plotselinge afkoeling het glas het volume 

 bleef houden, dat het bii 800° had, de verhouding zijn 



