56 JOHN NAPIER'S WEKKEN. 



635 



1884 

 094 



15 



1 99 I 



quartum hune prœcisè magis quam facile producere 

 velis, perfeciëda est multiplicatio intégré, ut in se- 



96 quente schemate, & Het productum 1994, 9 1 (> 



:> 1-8 

 7080 



(per deciiualein Arithiaeticam) id est, 1994 10000 vel 



1994 ' |()l) pro quarto quesito: quod per vulgarem 



9 'i "é 'Ó' . . 229 



abbreviationem valet 1994^-. Et ita in omnibus aliis. 



In zijn Rabdologia (Roerekening), die aan de „multiplicatio per 

 gelosia" l ) der Italiaansche wiskunstenaars (en der Indiërs) herinnert, 

 verklaart Napier het maaksel en het gebruik van zijn telroetjes (vir- 

 gulse numeratrices), die evenwel niet meer recht den naam van reken- 

 balkjes verdienen, daar zij den vorm hebben van rechthoekige paralle- 

 lepipeda. Zij zijn tien in aantal, omstreeks 5 cM. lang en tienmaal 

 zoo lang als breed en dik. Ieder van de vier rechthoekige zijvlakken 

 is verdeeld in negen vierkanten en twee halve vierkanten, waarvan 

 zich aan ieder uiteinde één bevindt; de vierkanten zijn weer verdeeld 

 in driehoeken door de diagonalen van rechts-boven naar links-bene- 

 den. In de negen vierkanten van zulk een zijvlak staan de negen eerste 

 veelvouden van een der getallen kleiner dan tien ; bij de veelvou- 

 den van twee cijfers scheidt de diagonaal het cijfer der tientallen 

 van dat der ééntallen. Op twee overstaande zijvlakken vindt men 

 de veelvouden van getallen, die samen negen uitmaken, en wel in 

 tegengestelde orde, op het eene van boven naar beneden en op 

 het andere van beneden naai' boven ; deze inrichting levert eenig 

 meerder gemak op bij de uitvoering van een proef op de ver- 

 menigvuldiging, waarbij het noodig is, de balkjes om te keeren. 

 Op de vierkante eindvlakken staan de getallen, waarvan de zij- 

 vlakken de veelvouden bevatten. Zij zijn voor de tien balkjes: 



0, 1, 9 en 8; 0, 2, 9 en 7; ü, 3, (5 en 9; 



0, 4, 1) en 5; 1, 2, S en 7; 1, 3, S en (i ; 



L, I, 8 en 5; 2, 'A, 7 en (> ; 2, 4, 7 en 5; 



3, 4, en 5. 



liet ontwikkelde zijoppervlak van liet derde balkje vindt men in 

 Kig. 10 afgebeeld. 



') linger, Die Methodik der praktischen Axithmetik in historischer Entwickelung 

 vom Ausgange des Mittelaltera Ins nuf' die Gegenwarl iiach den Originalquellen bear- 

 beitet, Leipzig L888, p. 77. 



