KABIJULOCIA. 



65 



men bv. aedeh van abki aftrekken, dan begint men niet het at- 

 trektal, waarin letters ontbreken, te verlengen; aldus: 



abhi ----- (ihlilili = abgghh = abffghh 

 — ahcefijlili ----- abddefghli = abccdefghh. 



Uit liet aftrektal in dezen vorm laat men de letters a, c, d, e en 

 // van den aftrekker weg en houdt dan befgh als rest over. 



Met behulp van de rekenstaat' gaat men op overeenkomstige wijze 

 te werk. 



Men kan zich van de optelling en de aftrekking i\cv „numeri 

 locales" bedienen, om de herleidingen van het tientallig naar het 

 tweetallig stelsel te vereenvoudigen, door gebruik te maken van 

 een tafel, waarin de herleiding voor de negen eerste veelvouden 

 van de termen der schaal van het tientallig stelsel is uitge- 

 voerd; aldus: 





1 



10 



100 



1000 



10000 



100000 



1000000 



l 



a 



bd 



c/g 



dfghik 



eiklo 



fhklqr 



gkprstv 



2 



h 



ce 



dgh 



eghikl 



fklmp 



gilmrs 





3 



dl) 



bede 



cd/i 



defhikm 



efilnop 



fghiknqt 





4 



c 















Bij de bewerkingen, die thans aan de beurt zijn, komt het 

 rekenhord (Fig. 17) te pas, dat in een aantal vakken verdeeld moet 

 worden, groot genoeg, om er alle voorkomende berekeningen op te 

 kunnen uitvoeren, liet bord doet dienst als een tafel van verme- 

 nigvuldiging met dubbelen ingang: een schijf, op een der vakken 

 geplaatst, wijst het product aan van de twee factoren, die op den 

 benedenrand in dezelfde kolom en op den rechterzij rand in dezelfde 

 rij staan en met Latijnsche letters zijn aangeduid. De vakken in 

 de diagonaalrij a-b, die van den rechter-beneden- naar den linker- 

 bovenhoek loopt, vertegenwoordigen de tweedemachten van de 

 getallen a, b, c, d, enz. Twee vakken, die symmetrisch liggen ten 

 aanzien van de diagonaalrij <r^, wijzen producten van dezelfde 

 factoren aan, genomen in omgekeerde orde. In de vakken in een 

 schuine rij evenwijdig aan de diagonaalrij & 6", die van den lin- 

 ker-beneden- naar den rechter-bovenhoek loopt, staan producten van 



Verhand. Kon. A.kad. v. Wetensch. (!• Sectie). Dl. VI. F f> 



