I IC» JOHN NAPIER'S WEEKJBN. 



komt; het aantal der deelingen is de gezochte aanwijzer (index). 



De worteltrekking (radicis extractio) is de bepaling van de hoe- 

 veelheid (radix), die, bij gegeven aanwijzer (index), door wortelver- 

 menigvnldiging het gegeven worteltal (radicatum) oplevert, waarop 

 ze bij worteldeeling deelbaar is. 



De zeven eenvoudige bewerkingen vormen drie groepen : De op- 

 telling en de aftrekking zijn de oorspronkelijke bewerkingen (com- 

 putationes primée); door herhaling zijn uit de optelling de verme- 

 nigvuldiging en uit de aftrekking de dceling ontstaan (computationes 

 ortœ ex primis) ; evenzoo door herhaling uit de vermenigvuldiging 

 de wortelvermenigvuldigïng en uit de deeling de worteldeeling en 

 de worteltrekking (computationes ortae ex primis ortis). 



De bewerkingen,- die tot een zelfde groep belmoren, zijn elkan- 

 ders omkeeringen, zoodat de eene als proef (examen) op de andere 

 kan dienen; van de drie hoeveelheden, die er bij te pas komen, 

 zijn telkens twee gegeven en moet de derde bepaald worden, bij 

 de derde groep bv. het worteltal door wortelvcrmenigvuldiging uit 

 wortel en aanwijzer, de aanwijzer door worteldeeling uit worteltal en 

 wortel, en de wortel door worteltrekking uit worteltal en aanwijzer. 



Houdt een omgekeerde bewerking op uitvoerbaar te zijn, dan 

 ontstaan nieuwe soorten van getallen : bij de aftrekking de negatieve 

 (quantitates defectivse), die kleiner dan nul (minores nihilo) zijn, 

 in tegenstelling met de positieve (quantitates abundantes), die groo- 

 ter dan nul (majores nihilo) zijn; bij de deeling de gebroken (quan- 

 titates fractae) en bij de worteltrekking de onmeetbare (quantitates 

 concretae) en de imaginaire (quantitates nugaces). 



Napier overtreft in zijn overzicht van de zeven bewerkingen der 

 rekenkunde niet alleen zeer verre zijn voorgangers en tijdgenooten, 

 maar zelfs de meeste schrijvers van den tegen woordigen tijd. In 



„Le nombre Arithmétique devant la marque de quantité, s'appelle nombre de multi- 

 tude des quantitez ; & dedans la marque, dénominateur, ou dignité de quantité : mais 

 derriere la marque, valeur de quantité. 



Par exemple, 3 (à) 12 |= 3 X 12 2 J, c'est à dire trois secondes quantitez vallans 

 douze, de sorte que le 3 est nombre de multitude des quantitez, & 2 dénominateur de 

 quantité, mais 12 valeur des quantitez." 



p. 10. 



„Quantité algebraique multipliée par quantité algebraique, donner produict quantité, de 

 laquelle le nominateur est égal, à la somme des nominateurs de la quantité à multi- 

 plier, & du multiplicateur." p. 53. 

 Girard, Oeuvres Mathématiques de Stevin, Leyde L634, Vul. 1. 



In het voorbijgaan zij opgemerkt, wat minder bekend schijnt te wezen, dat Stevin de 

 eerste geweest is, die zich van den naam macht in zijn tegenwoordige algemeene 

 beteekenis bedient: 



„Toute, quantité S'appelle la potence de s;i racine." 



Girard, t. a. p. , p. 11. 



