DE AkTK LOGISTIGA I I 7 



de keuze van de namen radix, index en radicatum, radicalis raulti- 

 plicatio, radicalis partitio en radicis ext radio is hij bijzonder ge- 

 lukkig geweest. De identiteit van indices en logarithmen, van 

 radicalis partitio en logarithmeneraing schijnt evenwel niet door 

 hein opgemerkt te zijn. 



])e samengestelde bewerkingen worden onderscheiden in regels 

 voor evenredige grootheden (regulae proportionalium), waarbij alleen 

 vermenigvuldigingen en deelingen te pas komen, en regels voor 

 niet-evenredige grootheden (regulae disproportionalium). 



lï\j de oplossing van vraagstukken over evenredige grootheden 

 schrijft Napier de bekenden en de onbekende aan weerskanten van 

 een zelfde horizontale streep: 1) twee grootheden, die recht even- 

 redig zijn, aan verschillende zijden; 2) twee grootheden, die om- 

 gekeerd evenredig zijn, aan dezelfde zijde; 3) twee gelijknamige 

 grootheden onder elkander aan verschillende zijden. De uitkomst 

 wordt gevonden, door het product van de getallen, die met de on- 

 bekende aan denzelfden kant van de streep staan (aan den bene- 

 denkant bij Napier), te deelen op dat van de getallen, die aan den 

 anderen kant staan. 



Napier verwijst de régula?, disproportionalium naar de Algebra 

 in een opmerking, die aan Stifel's Arithmetica Integra, Norimbergae 

 1544, herinnert, waar (fol. 227) de régulas aequalitatis, separationis, 

 transversionis, comniixtionis, positionis, legis , augmenti, pluris, 

 residui, collcctionis en m. d. met even belachelijke namen (ridicula 

 nomina) als menschen plagerij (vexationes populi) gequalificeerd en 

 door dien beroemden regel der Algebra (famosa illa régula Algebrae) 

 vervangen worden, die in de oplossing van vraagstukken door mid- 

 del van vergelijkingen bestaat. 



Een opgaaf van de verschillende technische uitdrukkingen, waar- 

 van Napier zich in zijn werken bij de optelling, aftrekking, enz. 

 bedient, moge dit overzicht der Computationes Omnibus Logisticae 

 Speciebus Communium besluiten. 



1) Optellen: addere, augere. - Optelling: additio. - Som: 

 aggregatum, summa, tota. — Termen: partes. 



2) Aftrekken: auferre, minnere, subducere, sub(s)trahere. -- Over- 

 blijven : relinquere, remanere, restare. — Aftrekking: substractio. — 

 Verschil: differentia. At'trektal : minuendum. Aftrekker: 

 auferendum. 



3) Vermenigvuldigen: ducere, multiplicare ; i. h. b. duplare, 

 triplare, quadruplare, quintuplare, etc. — Vermenigvuldiging : multi- 

 plication i. h. b. duplatio, etc. Product: multiplum ; i. Ii. b. 

 duplum, etc. (Productum heet de uitkomst van elke bewerking). 



