122 JOHN NAPIER'S WEEKEN. 



Phvsicas vocant partem ant partes integri partiti per statatum et vulgb receptum 



partitorem, denominatoris loco, à, suis authoribus impositum. 



Ut monetariis nostratibus placuit monetae librani non in quotvis soil in 20 



partes diviclere, eisque denominationern solidi iinponere; et solidum in 12 



partes subdividere, quas denarios dénommant. Sic medici, ponderis libram 



in partes 12, quas uncias nominant, et unciani in 8 drachmas, et drachmam 



in 3 scrupulos, etc., partiuntur. Chronologi, annum in 12 menses, mensem 



in 30 (aut id circa) dies, diem in 24 horas, &c, distribuant. Astronomi, 



gradum in 60 scrupula prima, sen minutias primas, priinam in 60 secundas, 



secundam in 60 tertias, et ita deinceps, partiuntur. 



In fractionibus physicis, hoc cum vulgaribus commune est, quod ([noties ultra suum 



denominatorem accreverint, superiorein locum imitate augent; et qiiotics major i'ractio 



à minore subducenda sit, prsestanda est ei superioris loci unitas ad defectum 



supplendum. 



[Volgen Voorbeelden van optellingen en aftrekkingen van physische breuken.] 

 Est enim omnium, tam fractorum quàm integrorum, par ratio et respectus ad 

 suas denominationcs, tam ascendendo quàm descendendo. 



Ut integrorum unitatum ad suas denas, centenas, et millenas superiores; 



et ad suas décimas, centesimas, et millesimas inferiores. Sic, sctipuloruin 



primorum ad suos sexagenos (qui gradus sunt), et sexagenos gradus (qui duo 



signa sunt), ascendendo ; et ad suas sexagesimas partes ((pire scrupula secunda 



sunt), et scrupulorum secundorum sexagesimas descendendo (quse scrupula 



tertia sunt). Item, solidi ad sua vigecupla ascendendo (qua 1 librœ dicuntur), 



et ad suas duodecimas descendendo (quae denarii dicuntur). Par est respectus, 



et computationis similitudo, in omnibus. 



Hinc fit quod otiosum et superfluum foret, hisce particularem calculum texere, 



cum harum computatio facilius expediatur per vulgares integros et fractos numéros, 



quàm ]jer suas particulares formas calculi, praesertim astronomici , ad queni etiam 



tabula prolixa sexagenaria requiritur, una cum molestiâ duplicium figurarum uni- 



cuique denomination! subjectarum, ubi arithmetica vulgaris requirit tantum unicam 



figuram unicuique loco. 



Ut patet expertis : Nam facilius et citius astronomicum thema vulgato more 

 arithmetico computatur, et resolvitur, quàm ipso astronomico calculo ; prseter 

 etiam tabulœ prœfatœ, et duplicium figurarum, sub qufique denoiuinatione, 

 ta'dium. Namque vulgaris arithmetica loco primo unitatum. et loco secundo 

 denorum, et loco tertio centenorum, et reliquorum singulomm unicam tan- 

 tum figuram in singulis locis constituit, Astronomicus autem calculus in 

 singulis suis locis, tam ascendendo quàm descendendo, sic notatis, ' '"', 



etc.' binas plerumque figuras subjectas complectitur, qua- omnia confusionem 

 pariunt. 

 Unde, omnibus fractionibus praeter jam expositas vulgares omissis, huic Arithme- 

 ticrc Logisticœ finem imponimus. 



l)c bewerkingen kunnen mot bepaalde grootheden (quantitates 

 verinomiae) en met onbepaalde (quantitates iictinomiac, hypotheticse, 

 algebraicse) worden uitgevoerd; de bepaalde onderscheidt Napier in 

 discrete, aangeduid door meetbare, en concrete, aangeduid door 

 onmeetbare getallen, in het bijzonder door wortelvormen. Over de 

 discrete grootheden handelt de Logistica Arithmetica (Bk. 11), over 

 de concrete de Logistica Geometrica (Bk. Ill) en over de onbepaalde 

 d,- Algebra (Bk. IV). 



Wal de telling betreft, /ij opgemerkt, dat Napier de cijfers 



