DE ARTE LOGISTLCA. 1 23 



figurae (Eng. figures) en de nul circulus noemt; in zijn andere 

 werken heet de nul soins nullum, maar meestal cyphra (Eng. cipher). 



Groote getallen verdeelt hij door stippen in vakken van drie 

 cijfers en spreekt l>v. 4.734.986.205.048.205 aldus uit: ,, quatuor mil- 

 lies mille millena millia millium, septingenta triginta quatuor mil- 

 lies millena millia niilliuni, nongenta octoginta sex millena millia 

 millium, ducenta quinque millia millium, quadraginta octo millia, 

 ducenta et quinque". p. 21). 



Bij de optelling vindt Napier, dat er volgens Genesis V van de 

 Schepping der Wereld tot den Zondvloed 1(556 jaren verliepen. 

 De gegevens worden evenals tegenwoordig opgeschreven met de 

 uitkomst er onder. Bij de aftrekking daarentegen komt de rest 

 boven het aftrektal te staan. Buitendien past Napier hij deze be- 

 werking een regel toe, dien ik nergens elders heb aangetroffen. Hij 

 bepaalt de cijfers van de rest, door die van den aftrekker af te 

 trekken van die van het aftrektal, na deze, als ze kleiner zijn, met 

 tien vermeerderd te hebben ; vertegenwoordigen evenwel de cijfers 

 aan den rechterkant van de twee, die worden afgetrokken, in den 

 aftrekker een grooter bedrag dan in het aftrektal, dan vermindert 

 hij het cijfer, dat er overblijft, zoo dit geen nul is, met één, maar 

 verandert de nul in een negen. Zoo levert in Napier's voorbeeld: 



2690997393 



2738154098 



47156705 



de 6 in den aftrekker, van de 4 -4- 10 = 14 in het aftrektal 

 afgetrokken, een 8 op; maar omdat 705, rechts van de 6, meer is 

 dan 098 3 rechts van de 4, moet in de rest niet 8, maar 8 - - 1 = 7 

 worden genomen. Bij toepassing van dezen regel, zegt Napier, kan 

 men de bewerking even goed aan den linker- als aan den rechter- 

 kant beginnen. 



De tafel van vermenigvuldiging komt bij Napier, evenals bij 

 Chuquet x ), Widmann 2 ) en ELecorde 3 ), voor in den vorm van 

 een driehoek (Fig. 21), dien Beutel 4 ) later in een dubbele trap 



') Chuquet, Le Triparty en la Science des Nombres, 1484, in: Boncompagni, Bullet- 

 tino di Bibliografia e di Storia dclle Scienze Matematiche e Fisiche, Tomo Kill, 

 Roma 1880, p. 555. 



2 ) Widmann, Indiende und hubsche Rechenung auff allen kauffmanschafft, Leipzig 1 189. 



'') Recorde, The Ground of Arts, teaching the perfect Work and Practice of Arith- 

 meticke, etc., London 15ii>. 



■') Beutel, Arithmetica, 16f>8. 



