DE \I!TK LOGISnCA. I 1.") 



Van de bepaalde getallen (nominata) behooren de meetbare (nu- 

 meri rationales) in de rekenkunde te huis. maar de onmeetbare 

 (nunieri irrationales), met name de wortelgrootheden, in de algebra, 

 hoewel men ze, daar ze grootheden zijn, ook in de meetkunde ontmoet. 



Napier verdeelt de nominata in engeren zin, d. w. z. de wortel- 

 vormen, waarin evenwel uitsluitend bepaalde getallen voorkomen, 

 in uninomia, plurinomia en universalia. 



Uninomia zijn bepaalde enkelvoudige getallen en wortels uit 

 zoodanige getallen (de notatie, waarvan Napier zich in zijn Algebra 

 bij de wortels bedient, nebben wij reeds loeren kennen); plurino- 

 mia zijn sommen en verschillen van uninomia en worden verdeeld 

 in plurinomia intima, waarin alleen vierkantswortels voorkomen, en 

 plurinomia superiora ; universalia eindelijk zijn de niet tot pluri- 

 nomia. te herleiden wortels (radiées obscurse, in tegenstelling met 

 radices perspicuae) uit plurinomia. Om zulk een radix universalis aan 

 te duiden, wordt het wort el treken eenvoudig vóór den radieandus 

 geschreven met een stip er tusschen; bv. : 



1 q. 1 (| I 8 4-1 q 28 = 1/(1 48 -f V 28); 

 l e. I c3 -j-1 q 2 - 1 = V (13 8-1-1/2- - 1). 



Kik signum radicis universalis reikt tot aan het onmiddellijk vol- 

 gende, tenzij door onderstreping zijn bereik vergroot wordt, zooals 

 bij de universalia universalium ; b\ . : 



I q. 10 -f- 1/ q 2 — l q. 8 — 1 q 3 



= 1 (10 + 1 2) -1 (8-- 1/3); 

 1/ q. 5 4- I C 2 — V q. 3 — l q 2 



= i (5+ 13 2--i (3--1 2)). 



Bij de vergelijkingen in Bk. II vindt men voorzichtigheidshalve 

 soms twee wortelstrepen gebruikt; bv. : 



V qss. 3 -f v q. 2 li 1 = f' (3 4- I (2 x - 1)). 



Overigens stemt Napier s behandeling van de wortelvormen vrij- 

 wel niet die van den tegenwoordige!) tijd overeen. 



I'aciuolo en Cardano bedienen zich van den naam ..radix uni- 

 versalis", evenals Napier, maar van de notatie RcV; Bonibclli ver- 

 kiest de uitdrukking ,, radix legata" boven die van radix univer- 

 salis en plaatst den radieandus tusschen een L en haar spiegelbeeld ; 

 Chuquet spreekt van ,, racine lyee" on onderstreept den radieandus, 

 evenals Napier; Steviu maakt van de benamingen ..racine d'un 

 binomie, trinomie, quadrinomie, . . . multinomie" gebruik; van Gi- 

 rard eindelijk zijn de haken afkomstig. 



Verhand. Kon. A.kad. v. Wetensch. il'- Sectie). Dl. VI. F in 



