150 JOHN NAPIER'S WERKEN. 



wordt geheeten l ). Alchwarizniî noemt de onbekende, die in de 

 vergelijking voorkomt, schai (= zaak) en dschidr (= wortel), haar 

 qnadraat mal (= vermogen) en den bekenden term dirham (= getal) ; 

 onder dschebr (= herstelling) verstaat hij een zoodanige rangschik- 

 king van de termen der vergelijking, dat er in de twee leden 

 slechts positieve termen voorkomen, en onder mukabala (= tegen- 

 stelling) de herleiding, die ten doel heeft, de gelijksoortige termen 

 zooveel mogelijk tegen elkander te laten wegvallen. 



Muhammed ibn Mûsâ's Aldschebr Walmukabala is o. a. de 

 voornaamste bron geweest, waaruit Leonardo van Pisa, meer bekend 

 onder den naam van Fibonaei (Filins Bonacii, de zoon van den 

 Goedige), zijn Algebra et Almnchabala heeft geput, dat een onder- 

 deel uitmaakt van diens Liber Abaci, 1202, een werk, waaraan 

 meer dan aan eenig ander de snelle vorderingen zijn te danken, 

 die de nieuwe wetenschap met name in Italië maakte. 



De benamingen res en radix voor de onbekende, die in de ver- 

 gelijking voorkomt, census voor haar quadraat en numerus voor den 

 bekenden term, waarvan Fibonaei en zijn onmiddellijke navolgers 

 zich bedienen, zijn niets anders dan vertalingen van de overeen- 

 komstige Arabische termen schai, dschidr, mal en dirham. Later 

 kwamen buitendien voor de onbekende de namen positio, lat us en 

 numerus, in Italië cosa (= zaak), quantita en tanto, in Frankrijk 

 chose en premier, in Duitschland coss (van cosa), sum, dingk en 

 facit in gebruik, en voor haar vierkant quadratuni, in Italië censo, 

 quadrato, quadrato censo en potenza, in Frankrijk champ en second, 

 in Duitschland zensus. 



De naam Algebra et Alniiichabala, die de leer der vergelijkin- 

 gen aanvankelijk droeg, ging langzamerhand in Algebra en Régula 

 Algebrse (Ital. Kegola en Arte della cosa; Fr. Regie de la chose; 

 Duitsch Regel Cosse en Coss zonder meer; Eng. Cossic art; Lat. 

 Régula cosa' en Ars cossica) over; ook sprak men van Ais rei 

 et censi en, in tegenstelling met de rekenkunde, van Ais magna 

 (Ital. Arte maggiore). Bij Chuquet heet de algebra Rigle des pre- 

 miers, en Stevin eindelijk noemt de oplossing der vergelijkingen Keigle 

 de trois algebraiqiie en Invention dn quatriesme proportionel des 



') Alchwarizmï schijnt zijn landgenooten met de rekenwijzen der Indiërs bekend te 

 h'Mii'ii gemaakt in een werk van jonger datum dan zijn Aldschebr Walmukabala, waarvan 

 alleeneen Latijns, he vertaling onder den titel: Alchwarizmï, Over het Getal der Indiërs 



Ugoritmi de Numero Indornin) tot mis is gekomen, die waarschijnlijk uit. de eerste 

 helft der twaalfde eeuw dftgteekent, en waarin worden hehandeld: de srhrijl'u ij ze der 



getallen, de vier hoofd be werkingen en de zestigdeelige breuken. 



