— 640 — 



« bus comunicari. Sed iam ad alterum experimentum quod mihi profecto 

 « notata dignius videtur transeamus. 



« Arena de qua hucusque locuti sumus, magnete quantumvis valido 

 « tentata nullum contenti ferri indicium praebet. At si cum adipe aut oleo 

 « eo usque comburatur dum nigerrima fiat , et ad scriptorum usus 

 « idonea, apta quoque evadet qu6e ab ad moto magnete attrahatur. Expe- 

 « rimentum hoc celebri illi Jo. Joachin B e eh e ri i persimile est, quo 

 « lutum vulgare cum oleo quovis combustum ferri naturam induere prius 

 « invenit ; multoque similius alteri experimento quod ego in vulgari terra, 

 « ac pictoribus notissimo quas cumuniter a scriptoribus ochra dicitur 

 « ohm institui. Haec terra quamdiu pura est et qualis e fodinis eruitur 

 « magnetem non sentit. At si cum re quavis pingui ac oleosa corn- 

 ee buratur ut de arena et de luto dictum est continuo ferri naturam acqui- 

 le rit atque a magnete validissime trahitur. Atque hoc experimento si 

 « quid ego iudico magis adhuc confirmatur id quod supra ex colore 

 « presertim aliisque accidentibus collegimus terram illam quae arenee no- 

 « strse luteum colorem conciliat revera ochram esse, quse dum arena 

 « modo superius dicto comburitur in ferream naturam mutatur, sicque 

 « arenai ipsi vini tribuit ad ferrum se convertendi. Atque haec de arenae 

 « nostrae proprietatibus dieta sint. Nunc tertiam dissertationis meae partem 

 « brevissime expediam, in qua si bene multa circa ea quae hactenus dieta 

 « sunt proponi possent phisiee consideranda, attamen duo tantum hic 

 « cursim examinabo : alterum circa conchilia arenae nostrae permixta, 

 « alterum circa hoc postremum experimentum. Quaerere igitur neque im- 

 « merito quis posset, quid de minimis illis nautilorum testis sentiendum 

 « sit an eoe intra arenam illam genitae fuerint, an vero ipsas e mari de- 

 « latas esse censendum sit. Quod si e mari translatae illue fuerunt, quae- 

 « rendum insuper remanet, qua via e maris sinu in tam dissita loca per- 

 « venerint. Ego vero, Sodales, de hisce conchulis id prorsus sentiendum 

 « arbitrar quod de alijs marinis corporibus in montium jugis repertis saspe 

 « pronunciavi, ea silicet non in locis unde eruuntur genita, sed in gene- 

 « rali illa illuvione relieta ibidem fuisse ; cum silicet superiore hac terree 

 « parte a magno ilio aquarum motu dissoluta marina corpora terrestribus 

 « confusa una cum ipsis subsederunt. Quod vero attinet ad alterum quod 

 « examinandum suscepi nimirum quid causae sit cur arena lutum et ochra 

 « ex rerum pinguium admixtione ferri naturam adipiscantur, paucis re- 

 « sponclebo, non ferrum solum, sed et cetera quoque metalla ita a natura 

 « fuisse comparata ut si sulphure suo spolientur metalli naturam omnem 

 « ac speciem amittant, quam recuperare iterum nequeant, nisi novo sul- 

 « phure imbuantur. lei ita esse permultis ac luculentissimis experimentis 

 « insignis Chymicus J.Samuel C h a r 1 i u s in suo lapide Lydio Pyrotechnico 



