— 269 — 
groot verschil in opbrengst moet alleen worden toegeschreven 
doordien de plantjes der eerstgenoemden aangetast waren en 
zeer te lijden hadden door de hileud orok, een in den grond 
levende rups, welke de jonge plantjes bij den wortelkraag 
afknaagt, waardoor zij afsterven. 
In de kweekerijen, waar deze rupsen het veelvuldigst voor= 
komen, konden zij nog zonder groote onkosten gezocht en 
vernietigd worden, maar in de tuinen, waar zij zich ook ver- 
toonden, was dit ondoenlijk. 
Van deze soort zaden werd ook nu weder eene vrij groote 
hoeveelheid kosteloos verstrekt aan Heeren Administrateurs 
van koffie- en kinaondernemingen. 
Van plagen en ziekten hadden enkele tuinen op de verschil- 
lende etablissementen in het afgeloopen jaar nog al te lijden. 
Zoo o. a. waren de aanvallen van de Helopeltis Bradii in 
de jonge tuinen op de etablissementen T'irtasari, Tjibeureum 
en Tjibitoeng niet onbelangrijk. 
Ook berokkenden wilde varkens als naar gewoonte vrij veel 
schade, door het omwoelen der terrassen en daarbij ontgraven 
der jonge plantjes, en kwamen zij vooral menigvuldig voor 
in de met lupinen beplante proeftuinen te Tjibeureum. 
Van belangrijke rupsenaanvallen bleven de tuinen echter 
verschoond, en kwam de Euproctis flexuosa (Hileud mèrang) 
slechts sporadisch voor; daarentegen had men in de jonge 
tuinen te Tjibeureum, Tjibitoeng en Tirtasari vrij veel last 
en schade door engerlingen, welke het vooral op het wortel- 
systeem der jonge plantjes voorzien hadden. 
Tegelijk met de bewerking van den bodem werden zij zoo- 
veel mogelijk gezocht en vernietigd, zijnde dit tot nog toe het 
eenige afdoend middel om deze plaag te bestrijden. 
Meer dan door insectenplagen hadden de ententuinen te 
Tirtasari echter te lijden door ziekten, en wel van takkanker 
of z. g. djamoer oepas, van welke zij gedurende de jaren 
1895 en ’96 vrij wel verschoond gebleven waren; doch 
in het begin van 1897 trad deze met verdubbelde hevigheid 
op en begon tegen het eind van het jaar zelfs onrustbarende 
LVII. 
