— 281 — 
belooning voor de goede waarneming gedurende het verslag- 
jaar, tegelijk met zijn eigen functiën, n. l. van de gelijknamige 
betrekking op het etablissement Lembang, een gratificatie werd 
toegekend van f 300.— 
Het vast inlandsch personeel bestond op het eind van 1897 
uit: 
15 timmerlieden, 
8 pakhuismandoors, 
23 mandoors, 
231 boedjangs, 
2 bedienden bij het chemisch en 
1 bediende bij het botanisch laboratorium. 
Wegens de vele handen benoodigd voor het binnenhalen 
van den rijst oogst, het begrinten van den nieuwen weg van 
Tjikalong naar Pengalengan en den aanleg van nieuwe thee- 
ondernemingen in het Pengalengansche (waar om verschillende 
redenen het werkvolk bij voorkeur heentrekt) was de opkomst 
van werkvolk in de maanden April, Mei en Juni buitengewoon 
slecht; voor den overigen tijd van het jaar viel anders hierover 
niet te klagen, zoodat summa summarum de werkzaamheden 
er niet onder geleden hebben. 
Alleen de afvoer van het product van het etablissement 
Rioeng-Goenoeng naar de dessa Tjikalong maakte hierop een uit 
zondering en liet deze het geheele jaar zeer veel te wenschen over, 
zoodat het soms maanden duurde eer een factuur balen of kisten 
kon afgevoerd worden, en dan nog slechts tegen verhoogde be- 
taling; hoofdzakelijk was dit te wijten aan de geduchte concur- 
rentie der naburige particuliere kina-ondernemingen, welke, 
waarschijnlijk als een gevolg der plotseling gerezen unit, eens- 
klaps enorme hoeveelheden product binnen korten tijd afvoerden, 
terwijl bovendien het geheel buiten den koers en geïsoleerd 
liggen van dit etablissement toch al maakt dat er nooit een groote 
toeloop van werkzoekers is, en zal hierin eerst een verandering 
ten goede komen, wanneer de nieuwe weg van Pengalengan 
tot Tjikalong gereed zal zijn gekomen, zoodat het transport 
per as kan geschieden. 
