— 306 — 
Wat er gebeurt is het volgende: 
Al hongeren die bladeren, hun ademhaling gaat voort. Bij 
die ademhaling wordt zetmeel omgezet in koolzuur en water. 
Het eerste is een gas en ontspapt in de atmospheer, het tweede 
telt niet mede. 
Het resultaat is dus eene vermindering der hoeveelheid droge 
stof. M.a. w. het alcaloïdmengsel (alcaloïd + de velerlei andere 
stoffen in dit plantendeel) wordt geconcentreerder. 
et is dus hetzelfde alsof ik twee oplossingen van alcaloïd 
in water van gelijke concentratie, bv. naast elkaar zette, de 
eene tegen alle verdamping zorgvuldig beschutte en de andere 
rijkelijk liet verdampen. 
Indien ik nu in die twee oplossingen na een zekeren tijd 
het percentgehalte aan alcaloïd bepaalde, en er niet aan dacht 
dat de laatste verdampt was, de eerste niet, dan zou ik tot de 
conclusie komen dat gedurende de proef in het laatste glas de 
hoeveelheid alcaloïd vermeerderd was. Hetzelfde zou mij bij de 
hongerproef overkomen, zoo ik het procentgehalte aan alcaloïd bij 
het begin van de proef zonder meer met het procentgehalte 
aan het einde van de proef ging vergelijken. 
Het zal natuurlijk van de hoeveelheid verademd zetmeel 
afhangen hoe groot mijn fout zou zijn, maar 100 gram droge 
stof aan het begin van de proef zijn niet met 100 gram aan 
het einde van de proef te vergelijken. 
Uitgaande van onze veronderstelling dat alles bij het begin 
gelijk was, zou het mogelijk zijn de totale hoeveelheid alcaloïd 
aan het begin en het einde der proef met elkaar te vergelijken, 
maar ten eerste is dit nooit het geval en ten tweede kan elk 
blaadje, dat gedurende de proef stierf, het experiment in de 
war brengen, : 
Wij kunnen dus bij deze en bij al dergelijke proeven, zij 
het nu experimenten met bladeren of met bast of met wat 
voor deelen van den kinaboom ook, niet volstaan met procent- 
cijfers alcaloïd maar moeten een anderen weg be reden. 
Daartoe is het noodig niet het alcaloïd in procentcijfers van 
het drooggewicht, eene veranderlijke grootheid, maar in 
