— 318 — 
verblijf op de hoogvlakte zal zijn. Zeker zullen lijders aan 
buikziekten door de koude zich alles behalve aangenaam 
gevoelen op het Jang-gebergte, evenals ik dit op het veel 
minder koude Tengger-gebergte bij mijne patienten kon obser- 
veeren, terwijl de snelle wisselingen der temperatuur zeer slecht 
op het humeur van zulke lijders werken, wier zenuwgestel 
steeds verzwakt en overprikkeld is. Dr. H. ten Kare, die 
de commissie naar de hoogvlakte vergezelde, schreef mij dan 
ook dat hij het klimaat voor hart- en zenuwziekten alsook 
voor rheumatici geheel ongeschikt achtte, hij zelf leed daar 
aan congesties, dyspnoe en spierrheumatiek. Dr. BAUMGARTEN 
kon het er niet uithouden van wege de koude. 
Wat de bloedarmoede betreft (zoo veelvuldig in Indië voor- 
komende) zoo constateerde ik reeds (l. c. blz. 341—343) dat 
het Jang-gebergte de essentieele bloedbestanddeelen doet ver- 
minderen. In eene andere verhandeling t) heb ik getracht de 
reden hiervoor uiteen te zetten, die vermoedelijk in verlang- 
zaming der stofwisseling gezocht moeten worden. Dat bloedarme 
menschen de koude zeer onaangenaam vinden is genoegzaam 
bekend. Ook moet ik er bij blijven dat (l. c. blz. 337—338) 
de mogelijkheid voor de ontwikkeling van malaria-kiemen op 
het Jang-gebergte niet ontkend kan worden, terwijl de vochtige 
bodem gedurende den West-moesson wellicht ook aanleiding 
kan geven tot de ontwikkeling van typhus-bacillen, zoo deze 
eenmaal geïmporteerd zijn. 
Ik moet dus bij mijne vroeger uitvoerig uiteengezette oor- 
deelvellingen blijven en coneludeeren : 
1) J. H. F, Konrpruaee. Das Höhenklima tropischer Inseln verglichen 
mit dem der Schweiz in Bezug auf Veränderungen des Blutes. Corres- 
pondez-Blatt für Schweizer Aerzte, 1897, No. 15. Prof. LÉPINE te Lyon 
heeft de betrouwbaarheid mijner waarnemingen betwijfeld in een arti- 
kel (La cure de Panémie par l'altitude) dat in de Semaine médicale 
van 1898, pag, 106 afgedrukt werd; na inzage evenwel van mijne ver- 
handeling: Action du climat des tropiques et du climat d’altitude sur 
le sang de "homme (Geneesk. Tijdschr. D. XXXV, afl. 5 en 6) heeft hij 
zijn ongunstig oordeel in een particulier schrijven van 4 Juli Il. ingetrokken 
en in eene volgende studie van zijne hand rectificatie toegezegd. 
