— 410 — 
Deze luchtstrooming doet zich hier om 10 uur v.m. dui 
delijk gevoelen. 
Het verschil tusschen de warmste en de koudste maand is zeer 
gering, slechts 1°.8; zulk een gelijkmatige temperatuur is slechts- 
in een echt zeeklimaat mogelijk. Te Batavia is het verschil 
nog geringer, het is daar nooit grooter dan 1°.6 en dikwijls 
bedraagt het slechts 1°. Op het 1000 M. hooge Tjepogo (Bojo- 
lali) is dit versehil slechts iets grooter dan te Batavia, maar 
op het Jang-gebergte (2218 M.) doet de zee haar invloed 
reeds minder gelden en is de warmste maand 3°.8 warmer 
dan de koudste; wel is waar stond de thermometer daar op 
eene door bergen omringde hoogvlakte. 
Tosari heeft een droog-koud jaargetijde (Oost-moesson) en 
een warm-nat jaargetijde (West-moesson), waarop ik later terug 
zal komen ! 
Daar de nachten meestal onbewolkt zijn, zoo zou men 
eene sterke warmte-uitstraling en daardoor een zeer lage 
temperatuur gedurende den nacht kunnen verwachten. Toch 
is dit niet zoo; de nachten zijn niet koud, want de warmte 
van 10 uur ’s avonds tot 4 uur ’s morgens is slechts 3°.2 
„geringer dan die van 10 uur ’s morgens tot 4 uur ’s avonds. 
Hoe moeten wij dit verklaren? Ten eerste door het ontbreken 
van vocht in den drogen, zandhoudenden bodem, zoodat ’s nachts 
geen water verdampen kan, te meer daar de bodem weinig met 
planten bekleed is; ten tweede door het sterk geaccidenteerde 
terrein (smalle bergruggen en diepe ravijnen) en het gemakkelijk 
afvloeien der koude lucht, ten derde door den horizontalen 
luchtstroom, die volgens Error ?) van uit de hooge luchtlagen 
der vrije atmospheer boven de vlakte naar de bergen trekt en 
deze verwarmt, want bij gelijke hoogte is de temperatuur in 
de vrije atmospheer hooger dan op de bergen, omdat aldaar 
de warmtestraling ontbreekt. 
1) Het natte jaargetijde is altijd warm, het droge niet altijd koud, 
van de 6 of 7 droge maanden zijn er slechts vier koud. 
Error, zie beneden de aanmerking betreffende het bergklimaat 
van Engelsch-Indië. _ 
