— 425 — . 
en vielen als poeder uiteen, geen sigaar kon rook geven of 
branden, enz. 
Zulk een droogte schijnt te Tosari niet voor te komen; 
ook de buitengewoon groote schommelingen, die men van 
andere bergen (ook in de meer gematigde luchtstreken) beschre- 
ven heeft, zijn te Tosari zeldzaam of ontbreken geheel en al. 
Maar op het Jang-gebergte zijn de schommelingen buitenge- 
woon groot; binnen eenige minuten zag ik de betrekkelijke 
vochtigheid van 8°/, tot 85°/, klimmen. Het gemiddelde 
der dagelijksche schommelingen is voor die bergen van Java, 
waar waarnemingen gedaan werden, niet bijzonder groot want 
gedurende de maanden Februari, Maart, September en October 
was zij op het Jang-gebergte 41 °/,, te Tosari 33 °/, (dus dubbel 
zoo groot als de schommelingen volgens de psychrometer- 
waarnemingen der vochtigheidstabel) te Batavia, 30 °/.. 
Uit de lijnen van de Graphische Voorstelling III op Plaat 
VII kan men het dagelijksch verloop der betrekkelijke voch- 
tigheid (van 4 maanden) leeren kennen en met die der 
temperatuur vergelijken. Evenals de temperatuur, is ook de 
vochtigheid gering en gelijkmatig gedurende den geheelen 
nacht; het minimum wordtom 4 of 6 uur v. m. waargenomen; 
daarna stijgt de vochtigheid zeer langzaam of zij daalt tot 
8 uur v. m. Van af dien tijd klimt zij snel en voortdurend tot 
6 uur ’savonds. De verschillen tusschen de dagen der natte en 
die der droge periode zijn niet groot wat den gang der vochtig- 
heid betreft. Bij eene lijn geteekend uit de gemiddelden van 
een jaar zou de daling om 8 uur veel meer uitkomen. De toe- 
name der vochtigheid is aan de wolken te wijten, daarom stijgt 
zij bĳ toenemende temperatuur en daalt zij bij afnemende. De 
vochtigheid schommelt sterk ’s middags van 10 tot 2 uur, ten- 
gevolge van de door een opstijgenden luchtstroom aangebrachte, 
en over Tosari heendrijvende wolken, totdat deze zóó dicht 
geworden zijn dat zij de zonnestralen onderscheppen, wat trouwens 
volstrekt niet elken dag gebeurt. Als den geheelen dag de 
lucht sterk bewolkt is, kan de hygrometer van RicuarD het 
verloop der vochtigheid door eene bijna rechte lijn aanwijzen. 
