— 429 — 
den regen van den vorigen dag en er dus eene sterke ver- 
damping zal intreden, waardoor de lucht veel vocht zal opnemen; 
2° worden de opstijgende wolken in Januari en Februari 
dikwijls om 12 uur door den Z. W. storm weer omlaag 
gedreven; de vochtigheid kan dan om 12 uur geringer zijn 
dan om 7 uur; 
3° komen er gedurende den West-moesson meerdere dagen 
voor gedurende welke de wolkennevel Tosari dag en nacht 
bedekt; dan zal de reeds om 7 uur maximale vochtigheid 
om 12 uur door de toenemende warmte dalen ; 
4° merkte ik op dat, zoo het geregend had, de hemel den 
volgenden ochtend met dikke wolken bedekt was, terwijl de 
vlakte en de omringende bergen zeer helder en geheel wolkenvrij 
waren. Deze wolken bestaan uitsluitend uit strato-cumulus, die 
aan den hemel een golfvormig voorkomen geven. Ziet men deze 
wolkenvorming, dan kan men er zeker van zijn dat helder weer 
zal volgen. Met zonsopgang ontstaan spleten en tusschenruimten 
in die golven, waardoorheen men den effen blauwen hemel 
ziet; de grijze golven worden teven lichtgrijs en eindelijk 
schitterend wit. De golven lossen zich op en vormen alto-cu- 
muli (soms ook cirro-cumuli) en deze verdwijnen op hun beurt, 
zoodat niets dan blauwe hemel overblijft, tenzij in de hoogere 
luchtlagen zich reeds cirrus-stralen gevormd hebben, die men 
dikwijls reeds vroegtijdig door de tusschenruimten der golven 
heen ziet schemeren. Gedurende zulke ochtenden zal de voch- 
tigheid om 7 uur groot, om 12 uur gering zijn t). 
Betreffende de gemiddelde vochtigheid geldt voor geheel 
Java, zoowel voor de vlakte als voor de bergen, dat deze over- 
al nagenoeg dezelfde is, want te Batavia, de bergstations in 
1) Te oordeelen naar de gemiddelden der uren, is de betrekkelijke 
vochtigheid op het Jang-gebergte om 7 uur nooit hooger dan om 12 
uur; niet omdat de vochtigheid daar om 12 uur zooveel grooter is dan 
te Tosari maar de vochtigheid daalt daar bijzonder sterk om 6 uur, 
een gevolg der sterke dauwvorming waardoor veel waterdamp aan de 
lucht onttrokken wordt. Te Tosari is de dauw-vorming, zooals wij reeds 
opmerkten, gering. 
