— 441 — 
geen wolken meebrengt, zoodat de hemel dan effen blauw 
blijft of slechts verspreide wolkjes vertoont, 
Gedurende de avond- en nachturen voelen wij den afdalen- 
den luchtstroom, die zelden sterk is; men herkent hem aan 
het ruischen der Casuarina’s. Hij daalt langs de bergruggen 
af (niet langs de ravijnen) en waait sterker gedurende den 
Oost-moesson (zie boven). 
Als de opstijgende en de afdalende luchtstroom zich niet 
doen gevoelen, dan kan men, op welk uur van den dag ook, 
maar vooral ’s morgens en ‘savonds, den Z. O. passaat waar- 
nemen. 
JUNGHUHN leerde ons dat de Z. O. passaat in de hoogere 
luchtlagen boven Java de eenige luchtstrooming is. Wel is 
dit over ’t algemeen juist, maar toch kan het voorkomen dat 
de wolken van den Bromo en Semeroe òf recht opwaarts stij- 
gen òf Oostwaarts drijven; dit is evenwel een zeldzaam ver- 
schijnsel. Behalve de genoemde luchtstroomingen kent men te 
Tosari nog een localen Z. W. wind die dikwijls stormachtig 
kan worden of zich zelfs tot een orkaan verheffen. Geduren- 
de vijf jaren heb ik dezen storm geregeld in Januari en Fe- 
bruari zien terugkeeren. Nooit ontbreekt hij gedurende de 
eerste helft van Januari, hij kan daarna evenwel weer verdwij- 
nen en in Februari terugkeeren, om van af de eerste helft dezer 
maand of gedurende de geheele maand te blijven waaien. 
Zelden is de geheele maand Januari stormachtig en zeer zel- 
den treedt de Z. W. wind reeds in December op. Ook buiten 
de stormperioden kan op sommige dagen in Februari en Maart 
e Z. W. wind gevoeld worden. 
Als deze wind. te Tosari waait, voelt men te Pasoeroean 
een W. N.W, W., W.Z. W.of Z. W.-wind, die ook sterk 
kan zijn en dikwijls droog is. Te Soerabaija evenwel blijft 
de windrichting W. N. W. en moeten er dus locale invloeden 
zijn, die te Pasoeroean de W.-en Z,W. richting veroorzaken. 
Deze hebben wij te zoeken in de luchtstroomingen die uitde 
breede ruimten of dalen tusschen de hooge vulkanen komen 
en zeewaarts trekken. Zulke locale luchtstroomingen vertoo- 
