— 449 — 
grooter in de vlakte, waar de warmte en het dampgebrek 
grooter zijn. Als Tosari met vochtige wolken bedekt is (re- 
gen-moesson) dan droogt de wasch slecht, zij zoude in ’t geheel 
niet droog worden als de luchtstroomingen niet medewerkten 
en de geringe luchtdruk (zesde argument) de verdamping niet 
bevorderde, Alhoewel ik geen waarnemingen met den „atmo- 
meter’ heb gedaan, zoo ben ik er toch zeker van dat de 
verdamping, de uitdrogende kracht, te Tosari veel kleiner 
zal zijn dan te Batavia. Daarom blijft een sigaar, die vochtig 
hierheen werd gebracht langen tijd vochtig (tenzij men ze in 
de zon legt) maar blijft een droge sigaar droog en wordt na 
eenigen tijd nog droger. 
Misschien zullen de voorwerpen ook daarom in de warmte 
meer vocht opnemen omdat zij door de warmte uitzetten, even- 
wel ben ik niet zeker of dit als een gevende argument genoemd 
mag worden. Wel is waar zal bij het voortdurende schommelen 
der temperatuur ook te Tosari herhaaldelijk het dauwpunt 
bereikt worden en zal dan waterdamp zich moeten condensee- 
ren, maar de hoeveelheid zal in deze koude lucht veel geringer 
zijn dan in de lage landen van Java. 
Wij mogen ook het volgende (achtste argument) niet ver- 
geten: De condensatie moet gering zijn, het dauwpunt zal 
niet dikwijls bereikt worden omdat, zooals wij boven aan- 
toonden, hier evenals op het Jang-gebergte de betrekkelijke 
vochtigheid bij het dalen der temperatuur ook daalt, in plaats 
van toe te nemen. Zoo is de vochtigheid gedurende den 
nacht het geringst en wordt er dus ook weinig dauw 
gevormd. 
Het is duidelijk dat de argumenten vijf tot acht betrek- 
king hebben op alle hooge bergen van Oost-Java en niet op 
Tosari alléén; wel verklaren zij waarom de hoogten droger 
zijn dan de lagere hellingen dezer bergen. 
Is de uitdrogende kracht der lucht te Tosari bij sterke 
bewolking slechts gering, zoo neemt zij snel toe zoodra 
de voorwerpen aan de directe bestraling door de zon zijn bloot- 
gesteld. Als de bodem doornat is van den regen en de zon 
