— 415 — 
Het is bekend hoe men aan een horloge, aan de ketting 
in de hand gehouden, door bijna onmerkbare, maar zuiver 
periodiek toegepaste vingerbewegingen eene groote slinger- 
beweging kan mededeelen; ook Tyypar’s voorbeeld kan hier 
ter illustratie aangehaald worden, nl. dat, wanneer men een 
glas water in een spoorwegwagon plaatst, de vloeistof begint 
met kleine onregelmatige bewegingen te vertoonen, maar ein- 
digt met in groote regelmatige schommeling te geraken, over- 
eenstemmende met de hoeveelheid water, zoodanig dat het 
met kracht uit het glas geworpen wordt; ook de welbekende 
feiten, dat het voor een oningewijde niet wel mogelijk is een 
juk met emmers voort te dragen zonder dat de vloeistof uit 
de emmers golft en dat eene brug groot gevaar loopt van 
breken indien troepen in regelmatigen pas haar passeeren, kun- 
nen voor eene mogelijke verklaring van het ontstaan der tracés 
van Plaat XI dienst doen. 
Deze verklaring zou dan zijn, dat bij eene gewone aardbe- 
ving de golvingen zelden of nooit in eene periode geschieden 
die overeenkomt met die der slingers, maar dat bij de aard- 
beving van 20 October 1895 een groot aantal golvingen van 
velerlei perioden, ofschoon van kleine amplitude, zich tegelijker- 
tijd hebben voorgedaan, waaruit de slingers de hun convenieeren- 
de konden uitkiezen en deze summeeren, zoodat zij al spoedig 
hoofdzakelijk als slingers en in veel mindere mate als helling- 
meters hun arbeid verrichtten. 
Het is niet onmogelijk dat dit tracé in de geschiedenis 
der seismologie eene zekere vermaardheid zal verkrijgen, omdat 
het zoo duidelijk op een der nadeelen wijst van het instru- 
ment, waaraan tot nog toe weinig of geen gewicht is gehecht. 
Het tweede instrument in het Observatorium te Batavia, 
sedert Juni van dit jaar in werking, nl. Mirxr’s seismograaf 
bestaat uit een ruim een meter langen boom (bezaansboom, 
Zijk), welks eene uiteinde, voorzien van een gepolijst, agaten 
pannetje rust tegen een scherpen, stalen punt en in horizon- 
talen stand gehouden wordt door een zilverdraad, die bevestigd 
is aan ’t boveneinde van den standaard waaraan de priem be- 
