— 96 — 



etablissementen, zoogenaamde badplaatsen (Kurorten), oprichten 

 kan, die de kosten maar eenigszins zouden loonen. 



Waartoe dienen toch die gezond heids-etablissementen? Een 

 baddokter zal u misschien antwoorden „om door het drinken 

 „van of baden in het heilzame bronwater u van uwe kwalen 

 „te genezen." — Ziet men dikke boeken in, die daarover han- 

 delen, bijvoorbeeld Dr. H. Helfft's Handbuch der Balneo- 

 therapiê (1), dan vindt men daarin een onnoemelijk aantal 

 kwalen, die, al naar hunnen aard, aan deze of gene der vele 

 Kurorten in Duitschland of Oostenrijk kunnen genezen worden. 

 In het genoemde werk wordt in de „Einleitung" er echter al 

 op gewezen, dat de tijd voorbij is, waarin men meende aan 

 ieder minimaal buitengewoon bestanddeel van een bronwater eene 

 bijzondere geneeskracht te mogen toeschrijven, en dat het kli- 

 maat der plaats, waar eene bron voorkomt, ook een machtige 

 factor tot genezing is, zoodat dezelfde ziekten aan zeer ver- 

 schillende bronnen tot herstel kunnen komen en omgekeerd aan 

 dezelfde bron zeer verschillende ziektetoestanden met gewenscht 

 gevolg kunnen behandeld worden. 



In het algemeen vindt de plaatsing van menigen zieke 

 onder ter genezing gunstiger omstandigheden, in het gaan naar 

 de zoogenaamde badplaatsen hare toepassing. Die gunstiger 

 omstandigheden bestaan niet in de voornaamste plaats in het 

 kunnen drinken van of baden in het ter plaatse aanwezige 

 heilzame bronwater. Zij bestaan veeleer in het onttrekken van 

 den lijder: aan de duffe stadslucht, waarin hij leeft; aan den 

 vermoeienden arbeid van lichaam en geest, waaraan hij gebon- 

 den is; aan eene omgeving van menschen, die zijn reeds ge- 

 prikkeld zenuwgestel telkens op nieuw aandoen ; aan eene wo- 

 ning, die eene goede behandeling van zijnen ziektetoestand 

 niet toelaat; aan een voor hem ongunstig klimaat; aan de 

 streek, die door malaria of andere infectieven is besmet, enz. enz. 



Zoo ben ik dan van oordeel, dat de rijke man, die zich op 



(1) Dr. H. Helfft'b Handbuch der Balneotherapie,. Herausgegeben 

 von Dr. Georö Thilenius, Neunte Auflage, Berlin 4882. Verlag von 

 August Hii 



