— 104 — 



het water in 1890 werd verzameld. Zien wij toch op de kaart 

 van de Minahassa, dan valt het op, dat van die streken, waar 

 ook de plaatsnamen schaarsch zijn, dus die bij de Europeanen 

 waarschijnlijk weinig bekend zijn, ook nagenoeg geene mine- 

 rale wateren zijn opgezonden. Zoo bijvoorbeeld : van de streek 

 ten oosten van den berg Klabat in de afdeeling Kema; het 

 gedeelte der afdeeling Tondano ten oosten van het meer van 

 dien naam; het deel van het district Tombariri ten westen 

 van de rivier Rano-wangko; het westelijk gedeelte van de 

 afdeeling Amoerang, terwijl uit de groote afdeeling Belang 

 slechts elf soorten uit eene beperkte streek worden opgegeven. 

 Het blijkt verder niet, dat, naar aanleiding van de in het 

 jaar 1859 gedane opgave van het voorkomen van minerale 

 wateren in de Minahassa, eenig onderzoek daarvan heeft plaats 



In dl. XXIX, bladz. 146 (anno 1867) deelt H. Von RoSEff- 

 bekg het onderzoek mede, door J. C. Bernelot Moens gedaan, 

 van het water eener bron, gelegen ongeveer twee paal westelijk 

 van de negorijen Passo en Panassen op de grens van de dis- 

 tricten Kakas, Rembokkan en Kawangkoan, en Koemaloko 

 (van „koem" water en „aloko" oprijzen) genaamd. Een koud 

 drinkbaar water bevattend beekje Toetoeasen valt in de kom, 

 waar het water opborrelt. V. Rosenberg verhaalt, dat hij de 

 eerste Europeaan was, die de bron bezocht. „Als in den re- 

 gentijd van November tot Maart er een ruime toevoer van 

 „water uit het beekje is, wordt het water op onregelmatige 

 „tijdstippen, soms tienmaal en meer in de 24 uren, met geweld 

 „opgespoten, dikwerf ter hoogte van 40 voet en meer. Men 

 „heeft dan een beeld in 't klein der Yslandsche Geiser, wel 

 „is waar veel minder grootsch, doch evenwel indrukwekkend." 

 V. Rosenberg zegt verder: „De onregelmatig ronde, de wel 

 „omsluikende kom, heeft een middellijn van ongeveer 9 meter. 

 „Aan den noordkant dezer kom borrelt het water uit den grond 

 „in kokend heeten 1) toestand, vooral in den morgen- en avond- 

 stond dikke dampen uitstootende, waarvan een reeds op eenigen 



1) Door mij gecursiveerd. 



