— 283 — 



Ten slotte nog een opmerking. 



Volgens een mededeeling van den Regent van Koetaardja 

 heeft de Regent van W8n8sabü, die aan de noordzijde van de 

 eettafel in de achterpëndapa stond (bewesten 't midden) van 

 daar uit in de achtergalerij, daar waar ik een kruisje getee- 

 kend heb, dus in de richting van de oostelijke achterdeur der 

 binnengalerij, een zwarten olifant gezien. 



Dat is iets zeer gewoons. 



Als een bliksem op den grond, voor een huis, een boom of 

 iets anders, nabij een Javaan valt, ziet deze gewoonlijk een 

 donker beest, of een mensch, en wel meestal een zeer oud 

 mensch. Dat voorwerp verdwijnt, opH oogenbWk van den ktuU. 

 Doorgaans ziet hij echter geen dier dat hij niet uit eigen 

 aanschouwing kent, en in Midden-Jam zijn geen olifanten, 

 dan alleen die welke aan de vorsten van Jogjakarta en 

 8oerêkart8 behooren. Daar kan de Regent van Wanasdbiï wel 

 eens geweest zijn, anders kent hij dat dier alleen uit afbeel- 

 dingen, die trouwens op javaansehe teekeningen veel voor- 

 komen. 



Toen in de vorige maand de bliksem in een randoeboom 

 en van daar in een pisang, op 't erf van mijn achterbuur- 

 man sloeg, zag een der javaansehe bewoners daar een zwarte 

 kat, die verdween met het vallen van den slag. 



De meer ontwikkelde Javanen zijn verstandig genoeg om te 

 begrijpen dat dit een gezichtsbedrog moet zijn ; maar de minder 

 ontwikkelden vatten het op als een sétan (een boozen geest), 

 die door den bliksem gezocht en vernietigd wordt. 



Hoe ontstaat dat gezichtsbedrog? 



Wij weten dat een fel, verblindend licht op onze netvliezen 

 een kortstondig donker beeld achterlaat, doordat de door 't 

 al te felle licht getroffen zenuwvezelmi tjfdêtyk verblind zijn en 

 wij dan me^zien. Aan dat donkere beeld geeft de verbeelding 

 van den Javaan een hem bekenden vorm. 



Maar waarom verdwijnt het vóór of met den slag on gaat 

 het dus aan dezen vooraf 'i . . . 



Omdat meestal het licht gezien en 't nabeeld gewekt wordt 



