- 26 - 



Afdeeling aangekomen, zich volstrekt niet gehaast heeft naar 

 Samarinda door te gaan, maar, door zich geheel en al te 

 wijden aan de wetenschappelijke exploratie van de nog totaal 

 onbekende landstreken, waarin hij bij zijne gastheeren, de 

 Dajakhoofden, vertoeft, toont een juist besef te hebben van het 

 gewicht van dergelijk exploratie-werk, waarvan het zwaarte- 

 punt eer gezocht moet worden in de wijze, waarop het volbracht 

 wordt, dan in het feit der volbrenging alleen, hoeveel moed 

 en tact daarvoor ook noodig is. 



Exploratietochten als die van Molengraaff en Nieuwen- 

 huis openen nieuwe landstreken voor het politiek verkeer en 

 het wetenschappelijk onderzoek; zij leeren den inboorling, 

 dat het Nederlandsch Gouvernement geen oorlog en straf voor 

 vroegere euveldaden, maar vrede en welvaart wenscht te bren- 

 gen, daar waar de bevolking gebukt gaat onder den druk van 

 regeeringloosheid en willekeur; zij openen nieuwe gezichts- 

 punten omtrent het geographisch verband, dat er bestaat tus- 

 schen de verschillende deelen van den Indischen Archipel, en 

 maken het mogelijk de oude geheel en al speculatieve beschou- 

 wingen te vervangen door theorieën, gebaseerd op en getoetst 

 aan de uitkomsten der ervaring. 



De wijze, waarop Xiki/wexhiis bij de onafhankelijke en 

 tot nog toe van aanraking met het Bestuur afkeerige Hoofden 

 is ontvangen, toont duidelijk aan, dat dergelijke eerste vriend- 

 schapsbanden het best worden aangelegd door een man des 

 vredes en niet door geweld van wapenen en dat, in het alge- 

 meen, een geneesheer, die het vertrouwen der bevolking weet 

 te winnen en haar tastbare bewijzen van de voordeden, aan 

 beschaving verbonden, weet te geven, voor zulk een pioniers- 

 werk de aangewezen persoon is. 



Ik had gehoopt, eigenlijk gemeend, dat Dr. Nieuwenhuis 

 in deze vergadering tegenwoordig had kunnen zijn en dat wij 

 den koenen reiziger persoonlijk geluk hadden kunnen wenschen, 

 maar „es war zu schön gewesen", zoodat wij ons met de 

 hoop op bericht en spoedigen terugkeer in ons midden na 

 afwezigheid van een vol jaar moeten tevreden stellen. 



