— 329 — 



Zullen aardappelen in lossen zandbodem niet beter alagenP 

 (Men denke aan den goeden naam der duinaardappelen en Teng- 

 ger-aardappelen). 



De geschiktheid voor veeteelt alleen staat boven allen twij- 

 fel; zuivelbereiding zoude daar dus stellig slagen, evenals te 

 ^gadiwono in den Tengger (6000'). Voor particulier initiatief 

 blijft dus een ruim veld open. 



Ook zoude daar geplant kunnen worden voor de particuliere 

 behoeften van de, steeds grooter vlucht nemende, distriktcn 

 Djember en Bondowosso. Maar zal het voor deze wel wensche- 

 lijk zijn, de produkten zoo hoog te planten? Immers de 

 meeste groenten slagen ook op veel geringere hoogte, ook de 

 aardappel en de djagoeng; die van Poespo (630 M) zijn even 

 goed als die van Tosari(777 tö). Mijns inziens zal een kolonist 

 op het Janggebergte slechts voor eigen gebruik kunnen planten. 

 Sanatorium. 



Over het nut van hoog gelegen gezondheidsetablissementen 

 behoeft geen woord meer i>'e>]>roken fc worden : ook de Koireerimr 

 hoeft dir door her toekennen van -mhsidiën erkend. En toch 



commissie, die in 1891 benoemd werd om eene geschikte leger- 

 plaats voor troepen in de Preanger aan re wijzen, kwam tor de 

 conclusie, dat een bergklimaat zonder buikziekten op Java niet 

 te vinden zou zijn. Daarin vergistte zij zich, want in lier 

 gebergte gaan de gevallen van buikziekten en malaria 

 niet hooger dan de koffietuinen dus tot 4 a 4^ duizend voet, de 

 streek daarboven is immun voor genoemde ziekte. Hieruit 

 'dijkt, dar wij niet op halve hoogte mogen blijven staan, maar 



klimaat droog (mi>sehien geldt dir uitsluitend voor Oost-.Iava, 



deze droogte verhindert de ontwikkeling van bovengenoem- 

 de ziekten. 



