- 341 - 



hoogten geen sprake kan zijn. Overigens kan van de door 

 den Heer van Gennep hiervoor aangewezen terreinen zeker 

 hetzelfde gezegd worden als van die, welke voor het krank- 

 zinnigengesticht te Lawang afgekeurd werden; boven heb ik 

 daarop reeds gewezen. Ik meen niet te overdrijven, zoo ik 

 op grond mijner ondervindingen, te Tosari verzameld, verklaar : 

 dat het vestigen van oud-gasten en van krankzinnigen op 

 het Jangplateau slechts dan aan te bevelen is, als men zich zoo 

 spoedig mogelijk van dezen wenscht te ontdoen. 



Bloedarmoede. 

 Men heeft in Europa aan het bergklimaat eene bijzon- 

 dere bloedvermeerderende kracht toegeschreven en wel op 

 grond van de belangrijke vermeerdering van de bloed 

 lichaampjes en van den bloedkleurstof, gevonden bij bergbe- 

 woners in Zwitserland en Zuid-Amerika. Men meende dit 

 aan de zuurstofarmoede der berglucht te moeten toeschrijven 

 (Prof. Miescher) (*). Later heb ik kunnen aantoonen, dat 

 deze vermeerdering niet plaats heeft te Tosari (**) en daar 

 hier hetzelfde gebrek aan zuurstof bestaat, zoo was de in 

 Zwitserland bedachte verklaring dus onjuist. Welke nu ook 

 de oorzaak van deze vermeerdering der essentieele bloedbe- 

 standdeelen moge zijn, het is een feit, dat ze te Tosari alleen 

 dan gevonden wordt, als de algemeene toestand van een zieke 

 verbetert; en dan klimt zij ook nooit boven de normale cijfers. 

 Na geheele genezing houdt elke vermeerdering op, terwijl in 

 Zwitserland de vermeerdering, zoowel bij gezonde als bij zeer 

 zwakke personen met snelheid plaats heeft en stijgt tot cijfers 

 die de normale met 30% overtreffen. Ik laat geheel in 't 

 midden of men daaruit de gevolgtrekking moet maken, dat 

 het klimaat der Alpen beter is dan dat van den Tenger; ik 



(*) Miescher. Über die Beziehungen z 

 fenheit des Blutes. Com'spondm/lilatt 

 Jahrgang No. 24. 1894. 



(**) Geneeskundig Tijd.si-lnitt umi- 

 end, 4895. 



