47 



achtig, wat dood gaan is, zooals men gewoonlijk die dingen, 

 waar men weinig van weel en weinig over gedacht heeft, 

 ten minsten met weinig feitenkennis over gedacht heeft, ge- 

 woonlijk zeer eenvoudig vindt. De oorzaak hiervan is wel, 

 dat in het dagelijksch leven gewoonlijk alleen de dood van 

 hooger georganiseerde wezens opvalt , terwijl van het leven der 

 kleinere laag georganiseerde dieren en planten niets direkt 

 wordt waargenomen. Een plant of dier noemt men in Hal- 

 gemeen dood, wanneer de verschillende levensfunctiën er van 

 ophouden Ie werken, en] hij Jiooger ontwikkelde dieren zal 

 gewoonlijk het ophouden van een der meer belangrijke levens- 

 functiën noodzakelijk het sterven van alle andere, dus van 

 het geheele dier ten gevolge hebben. Zoo kan men bij gewer- 

 velde dieren * als direkle oorzaak van den dood wel altijd het 

 gedurende eenigen tijd stilstaan van het hart, of liever het 

 ophouden van den bloedsomloop, beschouwen. Hoewel nu 

 hiermede het dier als zoodanig wel dood is, zijn toch nog, 

 zooals ieder weet, volstrekt niet alle deelen van het lichaam 

 tot volkomen levenloosheid gekomen, en zelfs nog uren lang 

 Jaarna komen bewegingen aan verschillend.- lirhaauisdeelen voor. 

 Ei 1 zijn dus werkelijk hierbij, zooals men ook algemeen in 

 de Physiologie gewoon is te doen, twee verschillende dooden 

 te onderscheiden , 'namelijk de dood van het bewuste individu, 

 e " de zoogenaamde celdood, waaronder men dan den dood 



gebouwd. 



In de eerste plaats rijst hierbij de vraag , wat wij onder het 

 &3grip individu te verstaan hebben, en ook hierin heerscht 

 de biologen een zeer onbehoorlijke verwarring. Aan 

 1J iag het vrij nutteloos schijnen om over het begrip individu 

 te klü helen, daar dergelijke strijdvragen in den regel niet 

 an <lers dan een woordenstrijd worden. Toch is het in dit 

 8eval noodig, zooals gij, naar ik hoop, straks met mij zult 

 bennen, om eerst elkander over deze vraag te verstaan, 

 priori kan ik zeggen, dal hel mij hel wenschulijksl 



\"i«-u 



