en de sterk gebouwde bruggen, welke over rivier e» beek 

 gelegd zijn. In de tuinen groeien ananassen, booneu, krop- 

 salude, worlels. augurken, radijzen en peterselie en op de 

 aanplantingen taro, yams, mandiocca, aardappelen, tomaten 

 en bovenal maïs en tevens kokospalmen, bananen en papnya's. 

 »De labaksvelden bij Hatzfeldhafen hebben (in 1890) 7730 

 kg. en bij Stephansort 8500 kg. bossen opgebracht, die op de 

 Europeesche markt met 1, 5 tol 5 Mark betaald zijn. De 

 katoenoogsl in Konstantinhafen , Stephansort en Butaueng is 

 zeer goed uitgevallen. i\Iel koffie en cacao worden proeven 



De noodige arbeidskrachten verschaft men zicli daar hoofdzake- 

 lijk van de naburige eilanden, daar de fapoes van Nieu w-Guw ca 

 zelve uiMcidijk lol dienslarbeid Ie bewegen zijn. Niettemin be- 

 gint onder hen de lust daartoe toch toe te nemen. Overigens 

 worden er ook Maleische en Chineesche koelies aangetroffen. 

 Wal hel klimaat betreft, geeft Zöller toe, dat er in den 

 ooslmoesson van 1891, die zich ook daar door aanhoudende 

 droogte kenmerkte, elf beambten van de Nieuw- Guinea -compagnie 

 aan malaria gestorven zijn. Overigens is de warmte er niet 

 buitengewoon. Volgens waarnemingen in Finschhafcn zijn 

 temperaturen boven 34°C. zeldzaam. Het gemiddelde maximum 

 B 31° en minima van 20° komen niet zelden voor. Uit dit 

 alles zien wij , dat het er nog ver vandaan is , om de Duilsche 

 onderneming eene mislukte te noemen. 



"icrhand hel onbekende gebied gaan doorkruisen en daarbij 

 zeer merkwaardige ontdekkingen doen, niet minder gewichtig 

 zi jn de nasporen van de eigenlijke natuuronderzoekers, al 

 drukten hunne tochten zich ook slechts uit tot op geringen afstand 

 v «n de kust. De levendige ruilhandel, die de kustbewoners mol 

 ,lh ' van hel binnenland drijven, is oorzaak, dat de voortbreng- 

 selen uit het planten- en dierenrijk, ja zelfs steenen , door ver- 

 schillende natuurkundigen konden verkregen worden. Ik heb 

 J c meeste bekende namen der reizigers, die Nieuw-Güinca be- 



