OVER DE OORZAKEN VAN AARDBEVINGEN 
DOOR 
R. FENNEMA. 
In Deel LIV van dit Tijdschrift is eene Nota opgenomen 
van den Kapitein bij de Triangulatie-brigade op Sumatra, den 
Heer J. J. A. Murrer, over de verplaatsingen van eenige trian- 
gulatie-pilaren in de Residentie Tapanoeli na de aardbeving 
van 17 Mei 1892. De landstreek, waarin deze feiten werden 
waargenomen, werd in de laatste maanden van het jaar 1877 
en in het begin van 1878 geologisch door mij verkend en in 
het wetenschappelijk gedeelte van het Jaarboek van het Mijn- 
wezen van 1887 is een geologische kaart op de schaal 1:500000 
van dit terrein met beschrijving, profielen enz. van mijne hand 
verschenen. 
De bovenvermelde nota trok daarom in het bijzonder 
mijne aandacht en in de volgende bladzijden wordt, in 
verband met de geologische samenstelling van de streek, de 
groote beteekenis van de door den Heer MurLer waargenomen 
feiten ten opzichte van de nieuwere denkbeelden omtrent het 
ontstaan van aardbevingen nader toegelicht. 
Een kort overzicht van de vroegere meenigen over deze 
interessante verschijnselen ga vooraf. 
Tot voor omstreeks 25 jaren bestonden er van aardbevingen, 
slechts twee verklaringen, die op wetenschappelijken grondslag 
berusten. 
Volgens de eene had men hare eerste oorzaak te zoeken in 
onderaardsche instortingen en volgens de andere waren het gevol- 
gen van plutonische of vulkanische werkzaamheid, omtrent den 
aard waarvan de meeningen dan weer belangrijk uiteenliepen. 
