od dada nd 
sen We 
de oppervlakte waren gekomen. In figuur 1 zou daardoor de 
stand van de boogjes dd en dd’ en van ee en ee’ bekend 
zijn geworden en daaruit de ligging van C’ en C’ kunnen 
worden berekend. Het spreekt echter wel van zelf, dat de 
bepaling van die richtingen hoogst moeielijk is en altijd 
eenigszins willekeurig zal wezen. Het gevaar toch is groot, dat 
de waarnemer, min of meer onbewust, van een zekere voorstel- 
ling omtrent de ligging van het epicentrum zal uitgaan, zoodat 
ter plaatse juist die scheuren en barsten zijne aandacht zullen 
trekken, welke met zijne voorstelling overeenstemmen. 
Hoewel dus a priori kon worden verwacht, dat volgens hunne 
methoden slechts onbetrouwbare resultaten zouden kunnen 
worden verkregen, hebben de heeren Maurer en VON SEEBACH 
toch de groote verdienste, dat zij tot het doen van systematische 
waarnemingen den stoot hebben gegeven en de elementen heb- 
ben aangewezen, om welker vaststelling het in de eerste plaats 
te doen is. 
In streken, waar aardbevingen dikwijls voorkomen, werden 
op een groot aantal plaatsen personen aangezocht, om aantee- 
kening te houden van het tijdstip, den duur, de richting en 
de intensiteit der opvolgende schokken, en daar meer en meer 
bleek, dat ook om den zenuwachtigen toestand, waarin de 
getuigen dezer schrikwekkende verschijnselen gewoonlijk ver- 
keeren, hunne opgaven in het algemeen weinig vertrouwen 
verdienen, vond men de reeds vermelde Seismographen uit, 
die automatisch het tijdstip, den ik, ei winner en de 
verticale composanten van de int be 
et eerste resultaat, dat uit een eon hantel: van deze 
waarnemingen kon bans afgeleid, was van negatieven aard. 
Het bleek, dat de grondslag, waarvan de bovenvermelde theorieën 
uitgaan, dat namelijk de schok binnen een zeer beperkte ruimte 
ontstaat en van daar uit door longitudinale trillingen naar alle 
richtingen wordt voortgeplant, in verreweg de meeste gevallen 
niet met de werkelijkheid overeenstemt. 
De plaatsen, waar de schok gelijktijdig wordt gevoeld, 
vormen geen cirkels rondom een centrum, maar liggen in 
LVI 5k 
