— 129 — 
schuldig maakt aan eene door niets gewettigde generalisatie. 
Veel echter hebben de ij verige pogingen dezer beide geleerden, 
om den juisten weg aan te wijzen en het verkeerde pad te 
doen verlaten, nog niet uitgewerkt, getuige de in Studie XII 
aangewezen grove fouten, die nog steeds, als vroeger, voorkomen 
in de Engelsche, Duitsche en Fransche getijtafels, waarin 
onder het hoofd „havengetallen” gegevens worden verstrekt, 
die met deze grootheden in hoegenaamd geen verband staan. 
Havengetallen worden daar gegeven van plaatsen, waar geen 
havengetal bestaat, en zelfs korte bemerkingen toegevoegd, 
die met het begrip van havengetal in lijnrechte tegenspraak 
zijn: b. v. dat de getijden enkeldaagsch of van de moessons 
afhankelijk zijn. 
Voor dit geringe resultaat der gepubliceerde onderzoekingen 
is echter, behalve de natuurlijke neiging van den mensch 
tot behoud van ’t bestaande en de onbewuste tegenzin tegen 
inspanning, wel eene aannemelijke oorzaak aan te wijzen. 
De naam, door Lorp Kervin aan de verbeterde methode van 
onderzoek van het verschijnsel der getijden gegeven, n.l. 
„Harmonische analyse” heeft de mannen der praktijk niet 
alleen afgeschrikt, maar hen bovendien de meening doen 
opvatten, dat deze methode verband houdt met eene bijzonder 
moeilijke theorie, terwijl in werkelijkheid de methode eene 
zeer bekende en algemeen gebezigde is, wanneer men empirische 
formulen van door de waarneming tinae periodieke 
verschijnselen wenscht af te leiden. 
Zij steunt integendeel volstrekt niet op eenige theorie, maar 
behoort, als alle methoden der statistiek, tot de zuiver empi- 
rische, terwijl omgekeerd, de mannen der praktijk, schoon onbe- 
wust, de theorie, en met name de evenwichtstheorie, doen voor- 
Saan aan de ervaring. 
De voornaamste reden, waarom de woorden van DARWIN 
en BöreeN nog te weinig ingang hebben gevonden, is echter 
zonder twijfel hierin te zoeken, dat eerst in de laatste jaren 
een vrij uitgebreid materiaal, als resultaat van het onderzoek, 
eschikbaar is gekomen en dat het niet voldoende is te td 
LVI 
