58 
de polen het verschil met den tegenwoordigen toestand 
toeneemt. Zoover wij kunnen nagaan, hebben de streken 
nabij den equator in ieder geval slechts weinig invloed 
ondervonden en zijn — afgezien van tijdelijke locale afwij- 
kingen van het algemeene plan — nooit koeler, misschien wel een 
weinig warmer geweest dan tegenwoordig. 
Daar het nu voldoende bewezen is, dat tellurische invloeden 
(inwendige aardwarmte, veronderstelde andere menging der 
atmospherische gassen, veranderingen in de verdeeling van 
land en water) voor zoover zij al werkelijk bestaan hebben, 
nooit merkbaren invloed kunnen gehad hebben op de algemeene 
verwarming der aarde; en verder de meer gelijkmatige ver- 
deeling der warmte van dien aard is geweest, dat wel de op 
hoogere breedte «gelegen plaatsen begunstigd werden, doch niet 
ten nadeele van equatoriale streken, moet de totale hoeveel- 
heid door de aarde ontvangen warmte grooter zijn geweest dan 
zij nu is. Deze moet zelfs veel grooter zijn geweest, dewijl 
van de 61/5 |; meerdere intensiteit der zonnestraling in Januari 
dan in Juli de aarde, in haar geheel, niet alleen op geenerlei 
wijze en nergens merkbaren invloed ondervindt , maar zij zelfs in 
Juli warmer is dan in Januari 1). Van dat meerdere aandeel 
in de zonnestraling, dat de aarde in haren winterstand ten 
deel valt, schijnt zij door haren dikken luchtmantel heen niets 
te voelen. De ongelijke verdeeling van land en water in het 
N. en het Z. halfrond — een volgens geologische ervaring voor 
den algemeenen warmtetoestand zoo weinig machtige factor >) — 
heeft hier grooteren invloed op de algemeene warmte der 
aarde dan Ше !/,; vermeerderde zonnestraling. 
In het verloop van de tertiaire periode had eene algemeene 
afkoeling plaats. Klaarblijkelijk door gunstiger verhoudingen 
1) R. Seven, Die Wärmeverteilung auf der Erdoberfläche. Denkschr. 
Wiener Akademie der Wissensch. Math.-Nat. Classe 1886. Bd. 51 p. 1. 
2) Onder anderen door het schoone onderzoek van Neumavm, Die geogra- 
phische Verbreitung der Jura-formation, 1. с. bewezen. 
