65 
wanneer de oppervlakte der zee binnen den tropengordel veel 
geringer was dan de tegenwoordige (75°, van den geheelen 
gordel) zou die invloed van de equatoriale warmte op de 
hoogere breedten niet behoeven te verminderen, omdat juist 
de warmte, welke het land nabij den equator ontvangt aan 
de streken van hoogere breedte ten goede komt. Het direkte 
gevolg van eene vermindering der zeeoppervlakte aan den 
equator zou aldus zijn, toename der warmteovermaat ор 
hoogere breedte; door de verminderde hoeveelheid van het nu 
meer warmte wegvoerende water zou deze toename echter 
kunnen zijn gecompenseerd. 
Ruime communicatie der zeeën op hoogere breedte met meer 
nabij den equator gelegen zeeën en zoodanig gevormde ver- 
bindingen, dat het warme water zich daarin volgens de door 
de overheerschende winden bepaalde richtingen bewegen kon, 
zijn echter noodzakelijke vereischten voor het tot stand komen 
van de bedoelde werking. Inderdaad weten wij zeker, dat 
іп de carbonische-, de jura-, de krijt- en de tertiaire periode, 
waaruit wij rijke arctische flora's kennen, ruime, en zelfs 
veel ruimer. verbindingen dan de tegenwoordige, tusschen de 
arctische en in of nabij de tropen gelegen zeeën bestaan hebben. 
Vermeerdering der zonnestraling zal in de eerste plaats direkt 
de temperaturen van gemiddelde en hooge breedte verhoogd 
hebben, en deze direkte toename van den warmtegraad zal 
voornamelijk het land betroffen hebben. Veel grooter zal 
echter geweest zijn de indirekt met de warme zeestroomingen 
uit de tropen aangevoerde warmte en deze zal voornamelijk 
aan het zeeklimaat ten goede gekomen zijn. 
Omgekeerd zal ook vermindering der zonnestraling ten ge- 
volge gehad hebben, dat op hoogere breedte de indirekte 
afkoeling van de zee grooter was dan de direkte, die voor- 
namelijk het land betrof. 
Terwijl bij vermeerdering der zonnewarmte de verschillen 
in temperatuur tusschen de polen en den equator zullen af- 
nemen en bij vermindering der zonnewarmte toenemen, zal ook 
