66 
verder, in het eerste geval meer gelijkmatigheid іп de tempe- 
raturen op verschillende punten van denzelfden parallelcirkel 
en van land en zee ontstaan en bij vermindering der zonne- 
warmte deze tegenstelling grooter worden. 
In een tijd dat de oppervlakte der zuidelijke hemispheer , 
evenals nu bijna geheel uit water bestond, zullen ook de 
veranderingen in de door deze ontvangen warmte zich voor een 
deel op de noordelijke hemispheer hebben doen gelden , zooals ook 
tegenwoordig een groot gedeelte van het warme water der 
zuidelijke hemispheer overvloeit op de noordelijke. Hoogst- 
waarschijnlijk was althans in de pleistocene periode die 'ver- 
deeling. van land en water gelijk aan de tegenwoordige, en 
terwijl daardoor ook deze bron van warmte voor de noordelijke 
hemispheer minder rijkelijk vloeide, moet ook daarin eene 
oorzaak gelegen hebben van afkoeling dezer ћепизрћеег. 
Eene veel warmere zee, die een reeds van zelf warmer land 
bespoelde, en sterker uitwisseling van warmte in alle richtingen 
door het versterkte algemeene windsysteem, was derhalve de 
klimatische toestand op hoogere breedte onder de heerschappij 
eener warmere zon,---eene koele zee (en nu zeker ook nog 
vooral koeler op het noordelijk halfrond), naast een weinig 
koeler land, is die, welken eene minder heete zon teweegbrengt. 
Een dergelijke toestand, waarbij de zeeën nog koeler zijn dan 
het land, vinden wij nu in Patagonië en op Nieuw-Zeeland, 
waar de glaciatie thans eene grootere hoogte bereikt dan elders 
op gemiddelde breedte. Hij is de gunstigste voor glaciatie en 
met Forges еп Wozikor !) mag men wel aannemen , dat, wanneer | 
de temperatuur van het zeewater om de Britsche eilanden | 
slechts enkele graden lager werd, de hoogere bergen zich met 
gletschers zouden bedekken , die zelfs tot in zee zouden afdalen en - 
dat evenzoo de gletschers der Alpen en andere gebergten op het 
vaste land zouden toenemen. In het hooge noorden zou dan even- | 
wel de vergletschering in vergelijking met de tegenwoordige а!- 
1) А. Worwor, Die klimate der Erde. V. p. 104. 
Se 
