74 
het hemelgewelf in zijne gansche uitgebreidheid lichtend als 
de zon moeten schijnen, en daar dat niet het geval is , moeten 
wij aannemen dat het aantal sterren niet oneindig is. Зесені 
geeft echter toe, dat zonder twijfel vele donkere lichamen in 
de ruimte bestaan, die het licht kunnen onderscheppen , doch 
„wegens den grooten afstand der lichtende en donkere lichamen 
zouden deze laatsten, evenals het stof in onze atmospheer, 
wel het licht kunnen verzwakken, doeh niet volkomen absor- 
beeren. Wanneer de donkere deelen echter zeer talrijk zijn — | | 
zooals werkelijk het. geval moet zijn — kan die verzwakking 
van het algemeene licht, naar mij toeschijnt, wel zoo aan- | 
zienlijk zijn, dat de geheele achtergrond van het hemelgewelf | 
nog slechts hoogst spaarzaam verlicht is en een donker scherm 
vormt, waartegen alleen de meest nabijzijnde sterren als | 
lichtende punten uitblinken. Ook de oogenschijnlijk regelmatige : 
bouw der geheele sterrenwereld bewijst nog niet met zekerheid , | 
dat deze begrensd is. De sterrenwereld kan even goed oneindig | 
uitgestrekt zijn als slechts een beperkt gedeelte der ruimte in- | 
nemen. Dit staat evenwel vast. dat wij in geen geval tot in | 
de oneindige ruimte waarnemen, zoodat wij volstrekt het recht | 
niet hebben, om uit de noodzakelijkheid van een begin der | 
ons bekende wereld te besluiten tot eene ware schepping, een | 
ontstaan uit het niet. 
In ieder geval is het hoogstwaarschijnlijk, dat onze wereld, 
zelfs in vergelijking met den duur van het langste sterreleven. | 
ontzaglijk langen tijd bestaat, en dat de boven geschetste | 
ontwikkelingsgang der hemellichamen zich daarin reeds tallooze 
malen herhaald heeft. Daar verder het aantal sterren zeer 
groot is en wij kunnen aannemen, dat die ontwikkeling der. 
hemellichamen, die overal uit dezelfde stoffen bestaan en be- 
heerscht worden door dezelfde krachten, steeds volkomen op. 
dezelfde wijze — hoogstwaarschijnlijk іп hoofdzaak volge 
de neveltheorie van Lapracr — moet geschieden, zijn wij in 
staat uit de waargenomen verhouding van het aantal sterre 
der verschillende tvpen !) den duur van de stadia, welk 
