81 
gravitatie. Daartoe zouden hunne oorspronkelijke (»eigen") 
bewegingen bijna volkomen op elkanders middelpunten moeten 
gericht zijn. Zelfs bij relatief geringe snelheid van eigen- 
beweging zou eene kleine afwijking van de richting naar 
elkander toe de botsing verhinderen of de reeds samengekomen 
lichamen weder scheiden en de twee lichamen zich om het 
gemeenschappelijke traagheidscentrum doen wentelen. 
De waarschijnlijkheid van botsing tusschen twee naburige 
lichamen van een groot aantal, elkander wederkeerig aan- 
trekkende in de wereldruimte verspreide lichamen, is veel 
grooter, wanneer die lichamen in rust zijn, dan wanneer zij 
zich in allerlei, willekeurige richtingen bewegen , met snelheden 
die aanzienlijk zijn, vergeleken met de snelheden , die zij zouden 
verkrijgen door de onderlinge aantrekking alleen, en in het 
laatste geval wordt de kans steeds geringer naarmate de eigen 
snelheid grooter is. Nu bezitten in werkelijkheid vele sterren 
en onze zon eene eigen beweging. De snelheid van deze is 
echter meestal zeer gering in vergelijking met die, welke een 
lichaam zou verkrijgen door de aantrekking der zon. Terwijl 
deze laatste 612 K. M. bedraagt, komen aan den sterren- 
hemel slechts weinig bewegingen voor van meer dan 75 K, M. 
snelheid en de snelheid der meeste is veel geringer. Maar zeer 
enkele sterren, zooals 1850 van den catalogus van GROOMBRIDGE , 
61 in de Zwaan en een paar andere hebben eene zoo 
snelle beweging, dat zij niet door gravitatie schijnt te kunnen 
zijn veroorzaakt, wanneer men althans met Newcome (Astro- 
nomy, 1878, p. 487) alleen de zichtbare sterren in rekening 
brengt. In werkelijkheid echter moet de massa en het aantal 
der donkere lichamen in de ruimte, waaruit de lichtende alleen 
bij een. zeldzaam samentreffen van gunstige voorwaarden ontstaan, 
waarschijnlijk zeer veel grooter zijn dan van de lichtende, de 
sterren, en aldus kan zelfs 1850 Groousripee hare snelheid 
aan de gravitatie te danken hebben. Dat echter in ieder 
geval aan den hemel betrekkelijk aanzienlijke snelheden hoogst 
zelden voorkomen maakt het nog weder onwaarschijnlijker , dat 
6 
