109 
van talrijke vindplaatsen beschreven 0. papyracea, maar om 
de groote dikte houd ik ze gescheiden als Var. javana, en ik voeg 
hieraan nog minor toe, omdat er op Java nog een veel grootere 
orbitoid voorkomt, die alleen door de afmetingen van де 
Bagêlen’sche te onderscheiden is. 
De beschreven soort komt zeer talrijk voor in de mergels en kalk- 
steenen van de Bagélen samen met nummulieten en alveolinen , 
en іп kalksteen van het gebergte bij Wêdi, met nummulieten. 
6. 0. ephippium, Зенготн. Var. javana. Deze zadelvormig 
gebogen orbitoid wordt gewoonlijk als eene zeer dunne schijf 
beschreven (dikte 1 millim.), de exemplaren , die ik uit Frankrijk 
ontving, zijn echter bij een diameter van 9 millim. reeds 27, 
millim. dik; onze javaansche exemplaren bereiken bij 14 millim. 
in doorsnede, zelfs 51, — 4 milim. dikte, om welke reden 
ik ze als eene Var. javana van de hoofdsoort onderscheid, te 
meer omdat het mij bij het vergelijken gebleken is, dat de 
bestaande beschrijvingen en afbeeldingen van orbitoiden aan 
volledigheid te wenschen overlaten. Eene hoofdzaak toch is 
de wijze van groei, de toename of afname van den afstand 
der opvolgende cyclische omgangen; daartoe moet de lengte 
der kamers opgegeven worden nabij het centrum en meer 
nabij den rand, en moet in de figuren minstens een sector , die 
van het centrum tot den rand reikt, geteekend worden. In de 
plaats daarvan wordt meestal alleen maar opgegeven hoe 
lang de kamers zijn op 5 millimeter afstand van het centrum 
en hoe de verhouding van de lengte tot de breedte der kamers 
is, juist twee eigenschappen, die niet zelden in éénzelfde exem- 
plaar in verschillende richtingen verschillen. Van enkele soorten 
vindt men zelfs niet opgegeven of de centrale kamer groot of 
klein is; misschien wordt stilzwijgend aangenomen dat die 
altijd groot is, maar dit is dan ten onrechte, zooals wij hier- 
boven bij de fransche O. Fortisi en onze 0. papyracea zagen. 
Onze exemplaren zijn glad en worden van den rand naar het 
midden toe gelijkmatig dikker; met de loupe zijn soms puntjes 
Waar te nemen. Deze twee eigenschappen onderscheiden de 
