174 
aan de ор hen uitgeoefende zijdelingsche drukking weerstand 
te bieden, dan zulks met de integumentcellen het geval is. 
Eindelijk worden ook deze bovenendospermecellen geheel ver- 
drongen en geresorbeerd. En wij vinden dan ook in het 
rijpe zaad binnen de meer bedoelde gesloten buitenste cellen- 
laag, binnen de zaadhuid, alleen de vlak daartegen aangedrukte 
buitenste cellen van het de kiem bevattende onderendosperm. 
In het kort moeten wij ons dus dit verdringen en resor- 
heeren op de volgende wijze voorstellen. Tengevolge van het 
in grootte toenemen van de kiem en het zich uitzetten 
van het onderendosperm, wordt het integument eerst samen- 
gedrukt. De inhoud hiervan wordt geresorbeerd door de aan 
de drukking vrij lang weerstand biedende bovenendosperm- 
cellen, totdat ook deze op haar beurt samengedrukt worden 
en door het onderendosperm met de kiem. geresorbeerd worden. 
Hoe enorm de toeneming in grootte van den onderkiemzak is; 
moge daaruit blijken, dat deze in een zeer jong rijpend zaad 
slechts 1, der grootte, en in een rijp zaad volkomen dezelfde 
grootte van het zaad bereikt heeft (fig. 75, 77, 91), m. a. W. 
minstens vijfmaal grooter is geworden. 
Deze toeneming in grootte geschiedt op twee wijzen. n de ` 
eerste plaats door uitrekking van de buitenste cellen; in de 
tweede plaats door nieuwvorming van cellen, gepaard mel 
intercalairen groei van het ingesnoerde deel van den kiemzak- 
wand. Dat het eerste plaats heeft, doch in geringe mate, 
kunnen wij waarnemen uit den iets gestrekten vorm , dien de 
buitenste, tegen dien wand gelegen, onderendospermeellen 
verkrijgen. Het laatste constateeren wij aan het open boven- 
einde van dit eivormige onderkiemzakdeel , dus ter plaatse waat 
de grens tusschen de beide endospermsoorten gevonden wordt. ` 
Het verdient hierbij nog vermelding dat, vooral in oudere - 
rijpende zaden, de wand van het onderdeel van den kiemzak | 
vrij dik en gespannen en duidelijk waarneembaar is, terwijl ` 
zulks niet het geval is met den wand van het bovenkiemzak: | 
deel. In zeer oude rijpende zaden mocht het ші) zelfs niet 
Қалды а EAT c CERE LITER 
