522 
»melend geluid is waargenomen; richting Zuid-Oostelijk. 
»Dien dag was ik afwezig. Heden, 1 September, des voor- 
»middags 11" 50" een dof rommelend geluid waargenomen, 
»richting Zuid-Oostelijk , vergezeld van luchttrilling ; bemerkbaar 
»aan het rinkelen van glasramen. Regenachtige lucht, doch 
»zonder onweer. Het geluid kwam niet met donder overeen. 
»Deze waarneming is persoonlijk.” 
De hevige aardbeving, die den 25% November op Banda (Res. 
Amboina) geen huis onbeschadigd liet, werd veroorzaakt door den 
` Goenoeng Api, ten westen van Banda gelegen. Uit een uitvoerig 
verslag betreffende de daarbij plaats gehad hebbende verschijnselen 
en van een onderzoekingstocht naar den berg, opgemaakt door 
den Heer J. J. F. Квтесевз, onderwijzer aan de openbare lagere 
school te Neira, nemen wij het volgende over (G. В. 111 (91). 
»De Banda-groep bestaat, behalve eenige verder afgelegen 
„eilandjes, uit drie deelen. Het kleinste, Banda Neira, waar 
»de zetel van het bestuur is, heeft den vorm van een recht- 
„hoek, die in het midden echter ingedeukt is. Пе grond is 
»hoofdzakelijk puimsteen. Ten Westen van Banda Neira ligt 
эйе Goenoeng Арі, ongeveer 600 meter hoog. 
„Het grootste stuk Banda Lonthoir strekt zich als een halve ` 
»eirkel ten zuiden van Banda Neira en den Goenong Api uit, 
»200, dat de bolle zijde een bolwerk vormt tegen de opge- 
»zweepte elementen, die uit het zuiden komen. Schepen met 
»zes of zeven voet diepgang kunnen Banda Neira niet omvaren , 
»daar van het zuidwesten van dit eilandje een ondiepte loopt 
»naar den Goenong Api. Het geheel maakt den indruk, als 
»zouden deze drie genoemde eilanden, de hoogste toppen van 
»een grooten onderzeeschen vuurberg zijn , waarvan de dalen door 
»het zeewater gevuld zijn еп de Goenong Api de eruptiekegel is. 
»Het jaar 1890 stoorde zich niet aan de gewone volgorde 
»waarmede regens en droogte elkander anders afwisselen. 
„Hevige, langdurige regens bleven er vallen tot bijna in 
Augustus. Op den 12 Augustus °з morgens omstreeks half 
»ach werd er een vrij hevige aardbeving gevoeld, vergezeld 
