(8) 



de aanneembaarheid van zijn formule afhankelijk .stelt, mogelijk is 

 geworden, en deze toetsing valt in hel nadeel der formule uit. 



De bedoelde waarnemingen zijn neergelegd in de belangrijke ver- 

 handeling van Dieterici over de specifieke warmte van water tus- 

 schen O 1 en 300\ verschenen in de Annalen der Physik van 11 

 April 11. Zij hebben betrekking op de specifieke warmte onder den 

 verzadigingsdrnk, welke tot 100° binnen de grenzen van de nauw- 

 keurigheid der waarnemingen overeenstemt met die bij constanten 

 druk, en daarvan bij hoogere temperaturen slechts onbelangrijk (bij 260° 

 nog slechts 0,025 cal.) verschilt. 



Dieterici vat zijne uitkomsten voor 25" tot 300° samen tol de formule 

 c st = 0,99827 — 0,00010368 t -f 0,0000020736 t\ 



De waarden van 0° tot 25° geeft hij in een tabel. 



Terwijl nu de formule van van Meerten tot de gevolgtrekking 

 leidt, dat de specifieke warmte van water bij hoogere temperaturen 

 niet boven c t = 1.044 kan stijgen, vindt Dieterici bij 300° reeds 

 (',,( = 1.15, (door de correctie tot specifieke warmte bij constanten 

 druk wordt dit getal nog eenigszins verhoogd), terwijl zijne waarne- 

 mingen wijzen op een belangrijke verdere stijging van de specifieke 

 warmte met de temperatuur en bij het kritisch punt c st en c t oneindig 

 worden. Voor hoogere temperaturen is de formule van van Meerten, 

 die trouwens voor analytische berekening der entropie onder verza- 

 digingsdrnk (bij gelijkstelling' van c s i en r,) een omslachtigen vorm 

 heeft, dus onbruikbaar. 



Ook voor waarden van / <^ 0°, waar zij bij -67° tot de waarde 

 c t = co voert, hetgeen wij, in strijd met den Heer van Meerten 

 onwaarschijnlijk achten, blijft zij in gebreke. Bij --5 toch levert zij 

 1.0172, terwijl door Barnes en Cooke waargenomen werd 1.0158, 

 wat in verband met de door van Meerten bij -|- 5° gevonden af- 

 wijking (1.00576 berek. 1.0053 waargen.) op een systematisch verschil 

 wijst. Dit doet ook twijfel rijzen of de formule zelfs wel geschikt is 

 om het gebied van --5° tot +25° met dat van -f 25 1 tot +95° 

 in een enkele uitdrukking juist samen te vatten. Doch om hierover 

 te oordeelen zouden wij over een vergelijkende tabel van de berekende 

 en voor te stellen waarden moeten beschikken, die de Heer van 

 Meerten in zijn schrijven niet heeft gegeven. 



Wij zouden het op prijs stellen indien Uwe Afdeeling de opmer- 

 kingen, tot welke het schrijven van den Heer van Meerten ons aan- 

 leiding heeft gegeven, ter zijner kennis zou willen brengen. 



Leiden, | , T . ,, v ^„ H. Kamerlingh Onnes. 



. . 7 Mei 1905. ,. „ 



Amsterdam, F, Zeeman. 



