( ie ) 



Scheikunde. De Heer Bakhuis Roozeboom doet mede namens 



den Heer J. Olim Jr. eenc niededeeling over: ,,l)e oplosbaar- 

 lieden der isomere chroomchloriden." 



In de zitting van December 1903 (p. 645) is door Bakhuis Rooze- 

 boom en Aten eene niededeeling gedaan over de vormveranderingen 

 welke in de oplosbaarheidslijnen bij binaire mengsels optreden kunnen 

 in afhankelijkheid van de quantiteiten der moleculen eener verbin- 

 ding welke zich uit de componenten in de vloeibare mengsels vormen 

 kan. Dit onderwerp is slechts een deel van een meer omvangrijk 

 probleem hetwelk de phasenevenwichten omvat in stelsels bestaande 

 uit drie soorten van deeltjes, waartnsschen in vloeistof (of damp) 

 eene transformatie mogelijk is. Geschiedt die transformatie met 

 grootere snelheid dan de instelling der phasenevenwichten dan zal 

 het stelsel zich naar buiten als een binair stelsel vertooncn, hoewel 

 het in wezen ternair is en voor de verklaring van het beloop der 

 phasenevenwichten ook met die ternaire natuur rekening moet 

 gehouden worden. In die gevallen waarin de derde soort moleculen 

 uit eene verbinding der twee anderen bestaat is tot dusver nog geen 

 voorbeeld aangetroffen, waarbij men met zekerheid over de innerlijke 

 samenstelling der vloeistofphase heeft kunnen oordeelen. 



Wij troffen een voorbeeld, waarbij dit wèl mogelijk is, daarentegen 

 aan bij een ander geval, n. 1. een zoodanig waarin twee isomere 

 stoffen in elkaar omgezet kunnen worden bij oplossing in een derde 

 stof. Dergelijke gevallen kunnen veelvuldig voorkomen bij allerlei 

 soorten van organische isomeren ; doch behalve dat hun gedrag uit 

 't oogpunt der phasenevenwichten weinig onderzocht is, ontbreken 

 ook daar dikwijls de middelen om de hoeveelheden der beide soorten 

 in oplossing te bepalen. Die mogelijkheid bood zich daarentegen aan 

 bij de isomere chroomchloriden, welke niet alleen naast elkaar bepaald 

 kunnen worden, maar bovendien in oplossing veel meer tijd vorderen 

 om zich onderling in evenwicht te stellen, dan noodig is om het 

 evenwicht tusschen vaste stof en oplossing te bereiken. Daardoor 

 was het tevens mogelijk de verandering der oplosbaarheid als functie 

 van de voortgaande transformatie in de oplossing te bestudeeren. 

 Eindelijk kon dit onderzoek tevens dienen om licht te verspreiden 

 over de oorzaak der bestendigheid of onbestendigheid der isomeren, 

 zoowel als over de meest rationeele wijze hunner bereiding uit de 

 oplossing. 



Het is sinds lang bekend dat allerlei zouten wan driewaardig 

 chroom in oplossing al naar gelang van temperatuur en concentratie 

 moleculaire transformaties ondergaan die zich te kennen geven door 



