( 31 ) 



Is er nl. evenwicht tusschen de oplossing met de concentratie x 

 onder een druk p, met het zuivere oplosmiddel met een concentratie 

 onder den wïllekeurigen druk p n (bv. dien van den verzadigden 

 damp, of van den atmospheer, enz.), dan zijn de moleculaire poten- 

 tialen van het oplosmiddel in beide vloeistofphasen (gescheiden door 

 een semipermeabel, alleen voor het oplosmiddel doorlaatbaar mem- 

 braan) gelijk. Dus is : 



(i(0,p ) = li(a!,p) (1) 



Maar blijkbaar bestaat de identiteit 



i' 



Jdf<„ 

 T~ dp ' 



Pa 



Hierin is — - = v a (beteekenis van v , zie §1). Men heeft dus ook : 

 dp 



p 

 (i (0, p B ) = n (0, p) — I i>„ dp . 



Po 



Stelt men nu - - wat ook Kohnstamm onvoorwaardelijk geoorloofd 

 vindt — v onafhankelijk van den druk, dan wordt 



f* (0, Po) = f* (°> P) — l \ (P — Po) ■ 

 Dit substitueerende in (1), verkrijgt men terstond : 



1 



v 



n = p—p. a = — (f^o — lh) P , (2) 



waardoor de osmotische druk onmiddellijk met het verschil der mole- 

 culaire potentialen van het zuivere oplosmiddel en van dat in de 

 oplossing is in verband gebracht, beide onder denzelfden druk p. 



Men kan nu verder op de gewone wijze voor ft — ii x zijne 

 waarde in de plaats stellen. Men vindt dan, zooals reeds meermalen 

 is afgeleid : 



- RT log (1 - «) - -^— + RT log'"— , 



waarin de laatste term dikwijls wordt verwaarloosd, en « en r de 

 bekende beteekenis hebben. 



Hiermede is dus de schijnbare afwijking t. o. v. v teruggewezen. 

 Ik sprak derhalve volstrekt niet „te absoluut", toen ik beweerde, 

 dat in den noemer bij v„ geen correctieterm behoefde aangebracht te 

 worden (zie Kohnstamm, bl. 787). 



3. Bij de doorlezing van Kohnstamm's stukken troffen mij verder 

 nog de volgende, m. i. niet juiste beweringen. 



