(67) 



Scheikunde. — De Heer H. W. Bakhuis Roozeboom brengt ook 

 namens den Heer J. M. van Bemmelen verslag uit omtrent 

 de verhandeling aangeboden door Dr. C. Hoitsema te Utrecht, 

 over: „liquatie van binaire metaallegeeringen" . 



De verhandeling van Dr. Hoitsema behandelt de liquatie van binaire 

 metaallegeeringen. Hieronder wordt verstaan de ongelijkslachtigheid 

 welke in het algemeen optreedt bij de stolling van gesmolten metaal- 

 mengsels en welke oorzaak is dat verschillende gedeelten der vast 

 geworden massa eene samenstelling vertoonen welke in de eene of 

 andere richting afwijkt van die der gesmolten massa. Deze ongelijk- 

 slachtigheid speelt eene belangrijke rol bij het praktisch gebruik der 

 alliages o.a. ook bij de bereiding der muntmetalen. Zij was tot dusver 

 louter uit praktisch oogpunt onderzocht. 



De heer Hoitsema meende dat de tijd gekomen was om de liquatie- 

 verschijnselen te bezien in het licht dat de ontwikkeling der ph\sische 

 chemie, meer bijzonder de phasenleer, geworpen heeft op de stollings- 

 verschijnselen in het algemeen, (en einde daaruit te komen tot een 

 algemeen overzicht van het bedrag der liquatie en van bijzondere 

 karaktertrekken van dit verschijnsel, in afhankelijkheid van de ver- 

 schillende factoren die hun invloed op den gang van de stalling 

 kunnen uitoefenen. 



Wijselijk beperkte hij zich voorhands tot de binaire legeeringen, 

 daar reeds hier de complicaties vele zijn. 



Hij verrichtte een aantal onderzoekingen op muntmetaallegeeringen 

 van zilver en koper, van zoodanig gehalte dat zich daaruit of eerst 

 zilver of eerst koper uitscheidt. Hij vond daarbij het merkwaardige 

 feit bevestigd, dat eerstgenoemde aan de buitenzijde, waar de kristal- 

 lisatie begint, niet het rijkst zijn aan zilver maar omgekeerd; laatst- 

 genoemde daarentegen rijker aan zilver. Het gelukte hem daarvoor 

 eene verklaring te vinden, wier vermelding hier te ver voeren zou 

 en die hij door vele stollingsproeven onder gewijzigde voorwaarden 

 nader toetste en bevestigde. 



De gewone stollingen vinden in de praktijk veelal uiterst snel 

 plaats ; de wijzigingen welke in de liquatie verschijnselen door lang- 

 zamer verloop van het stolproces en door den invloed welken dan 

 de zwaartekracht zoowel op de zich vormende kristallen als op de 

 moederlaag uitoefent, die door het uitkristalliseeren van een der be- 

 standdeelen soms lichter en dan weer zwaarder wordt, al deze in- 

 vloeden worden nagegaan en sommige langs proefondervindelijken 

 weg bestudeerd. 



