f 98 ) 



Beginsel der colorimetrische methode. 



Uitgaande van de onderstelling, dat door verdunning eener kleur- 

 stofoplossing noch de hoeveelheid, noch de aard, der in die oplossing 

 aanwezige kleurstof verandert, wordt het beginsel dei- colorimetrische 

 methode in den regel aangeduid als volgt : 



Heeft men twee kleurstofoplossingen, van dezelfde kleurstof en 

 beschouiut men die in doorvallend licht, dan zijn de concentraties om- 

 gekeerd evenredig met de hoogten van gelijk gekleurde lagen. 



Deze formuleering wordt onder anderen aangetroffen in Ostwald, 

 Handbuch f'ür Physiko-Chemische Messungen ') en in Heermann, 

 Coloristische und Textilchemische Untersuchungen 2 ). 



Nu is de eerstgenoemde veronderstelling volstrekt niet algemeen als 

 juist aan te nemen, integendeel in de praktijk van het colorimetreeren, 

 doen zich de omstandigheden, waaronder zij juist is, zelden voor. 



In het vervolg zullen kleurstofoplossingen, waarbij men deze onder- 

 stellingen wel mag maken en die dus zonder voorzorgsmaatregelen, 

 gecolorimetreerd kunnen worden, direct meetbaar genoemd worden. 



Zijn kleurstofoplossingen, die men onderzoekt, geen electrolyten, 

 dan zal hun aard en hoeveelheid door verdunning der oplossing niet 

 veranderen. Zulke kleurstoffen zijn dus direct meetbaar. 



Anders is het met kleurstofzuren, basen en zouten. Deze zijn zelden 

 direct te colorimetreeren. De oorzaak hiervan is somtijds gelegen in 

 de electrolytische dissociatie, in andere gevallen is een hydrolytisch 

 verschijnsel daaraan schuld. Indien men kleurstofzuren in oplossing- 

 heeft, wier anionen een andere kleur bezitten dan het ongedissocieerde 

 zuur, dan zal de oplossing een mengkleur vertoonen, samengesteld 

 uit de kleur dei' anionen en die van het ongesplitste zuur. Naarmate 

 nu de oplossing verdunder is, zal de kleur ervan meer naderen tot 

 die der anionen. Dit verschijnsel is onder anderen zeer duidelijk te 

 zien bij de zuren van de volgende kleurstoffen, die zich zeer goed 

 voor demonstratie van het verschijnsel leenen : Methyloranje, metaniel- 

 geel en benzopurpurine 4 B. 



Dat men inderdaad, de kleurs verandering, die deze zuren bij ver- 

 dunning hunner oplossing vertoonen, op bovengenoemde wijze moet 

 verklaren, bewijst wel het tweede gedeelte dezer verhandeling, waarbij 

 eene toepassing wordt gemaakt van het feit, dat men zulke ver- 

 dunde kleurstof-oplossingen door toevoeging van verdunde zuren 

 wederom tot de oorspronkelijke kleur terug brengt a ). 



!) T. a. p. bldz. 179. 

 2 ) T. a. p blzd. G3. 



s ) Zie ook A. A. Noyes en A. A. Blanchard Journ. Americ. Gliem. Soc. 22 

 pag. 726 en Central Blatt 1901. I. pag. 11 n° 15. 



