(99) 



Met deze verklaring vervalt de theorie van Küster '), even als die 

 van Glaser ''), over den indicator methyloranje opgesteld en blijkt 

 het inderdaad dat het methyloranjezuur een, voor een indicator, vrij 

 sterk zuur is. 



Ook bij de zouten van kleurstofzuren, dus bij het colorimetreeren 

 van de zoogenaamde zure en direct vervende kleurstoffen der techniek, 

 doet zich dit verschijnsel voor. 



Zulk een geval wordt vermeld door C. H. Sluiter 3 j, die het ont- 

 moette bij het colorimetreeren van oplossingen van iso-nitroso-aceto- 

 phenon-natrium. Hij vond dat deze oplossingen geler waren, naarmate 

 zij sterker verdund waren, terecht schrijf hij dit toe aan de sterkere 

 electrolytische dissociatie bij grootere verdunning. In dit geval was 



de ionisatie in — normaaloplossingen zóó ver voortgeschreden, dat 



verdere verdunning' geen zichtbare kleursverandering meer gaf. 

 Wenscht men echter oplossingen van benzorein-blauio, benzo-a zurine 

 of verwante kleurstoffen te meten, dan is tusschen oplossingen van 



0.1 en 0.05 gram per liter ( ± en ± N | het verschijnsel, 



1 V 3000 6000 ) J 



door het groote kleurs verschil, nog zóó hinderlijk, dat directe meting 



onmogelijk is. De dissertatie van Sluiter kwam mij onder 't oog, 



toen mijn onderzoekingen op dit gebied reeds afgeloopen waren. 



In beginsel zijn bij klcurstofbasen en hunne zouten analoge ver- 

 schijnselen mogelijk. Ik heb die echter nog niet ontmoet en er ook 

 nog niet naar gezocht. 



Bij het colorimetreeren van zouten van uiterst zwakke kleurstof- 

 zuren treedt de hydrolyse belemmerend op den voorgrond, indien 

 de kleur der anionen en die der kleurstofzuren verschillend zijn. 

 Naarmate de oplossingen verdunder zijn, vertoonen zij kleuren, die 

 de kleur van het kleurstofzuur naderen. 



Een sterk sprekend voorbeeld, dat zich goed voor demonstratie 

 leent, is het carmijmuurna.tr ium. Ook natriumalizaraat is hiervoor 

 geschikt, doch de oplossingen worden bij verdunning spoedig troebel, 

 door de geringe oplosbaarheid van het alizarine. 



Uit deze voorbeelden volgt, dat de grondstelling, waarop de colo- 

 rimetrie berust als volgt behoort te luiden : 



Kleurstof-oplossingen run dezelfde kleurstof, vertoonen hij colori- 



1 ) Küster, Zeitschrift für Anorganische Chemie 8 blz. 127. 



2 ) Glaser, die Indicatoren. 



s ) G. H. Sluiter. Het mechanisme van eenige organische reacties. Academisch 

 Proefschrift. Scheltema en Holkema. 1905. 



