(141 ) 



Anatomie. — De Heer Bolk biedt eene mededeeling aan van <len 

 Heer A. J. P. v. d. Broek: „Over Iwt sympathisbh zenuwstelsel 

 der Monotremen" . 



(Mede aangeboden door den Heer T. Place). 



De volgende beschrijving bevat de resultaten van een onderzoek 

 naar den bouw van het sympathisch zenuwstelsel der Monotremen. 

 Hiertoe had ik de beschikking over een vrouwelijk exemplaar van 

 Eehidna aculeata en een van Ornithorhynchus paradoxus. 



In vele opzichten vertoonde het sympathisch zenuwstelsel van 

 beide vormen punten van overeenkomst ; in sommige opzichten be- 

 stonden niet onbelangrijke verschillen met de verhoudingen zooals 

 we die bij de placentale zoogdieren aantreffen. 



In het halsgedeelte van de grensstreng komt bij Eehidna één, bij 

 Ornithorhynchus een tweetal gangliën voor. 



Het ganglion cervicale van Eehidna (Fig. 1. g. c.) is een vrij 

 groot, ovaalvormig lichaampje, dicht boven de Arteria subclavia ge- 

 legen. Hierin treden de rami viscerales der Nervi cervicales / — V, 

 deels met enkelvoudige, deels met dubbele takjes. De ramus visce- 

 ralis van de eerste halszenuw verbindt zich met een zenuwstam, 

 die uit den bovenrand van het ganglion te voorschijn komt en naar 

 boven tot de schedelbasis te vervolgen is, waar hij in een klein 

 tbramen verdwijnt (Fig. 1. a.) Dicht onder de schedelbasis heeft hij 

 een tweetal takjes afgegeven (Fig. 1. b.) die door den M. longus 

 colli tot op de wervelkolom zijn te vervolgen ; tevens is er een 

 dunne ramus anastomoticus met den Nervus X en een met den 

 ramus descendens hypoglossi (Fig. I. c). 



Bij Ornithorhynchus is een klein gedeelte van het ganglion cervicale, 

 dat als het versineltingsprodukt van het ganglion cervicale supremum 

 en medium der zoogdieren moet worden opgevat, afgesplitst en ligt 

 nu, als een ganglion cervicale supremum (Fig. 2 g. c. s.) dicht 

 onder de sehedelbasis. Dit ganglion neemt den ramus visceralis van 

 de eerste halszenuw op. Van de lateraalzijde dringt er een dikke 

 tak uit den Nervus vagus in, terwijl recht daartegenover de Nervus 

 laryngeus superior er uit te voorschijn komt (Fig. 2 1. s.). In deze 

 zenuw is nog eene kleine aanzwelling voor zij zich in ramus interims 

 en externus splitst. De rami viscerales der Nervi cervicales II — V 

 verbinden zich met een ganglion (Fig. 2 g. c.) dat evenals bij Eehidna 

 dicht boven de Arteria subclavia ligt. 



De verbinding van het ganglion cervicale niet het ganglion stel- 

 latum komt bij Eehidna door een tweetal strengen, die eene Ansa 



10 



Verslagen der Aideeling Natuurk. Dl. XIV. A". 1905/ü. 



