( 177 ) 



temperatuur waarbij P verdwijnt T c en die waarbij Q verdwijnt T„. 

 Ik kies deze teekens T e en T a , omdat ik als voorbeeld voor de 

 hier besproken gedaante van het (p,T,%)-v\ak aan de mengsels van 

 el haan en alcohol denk, waarvan de plooipuntsomstandigheden door 

 KrKM'.N en Robson experimenteel bepaald zijn. Bij T e zal dus de 

 geheele top, waarvan P het plooipunt is, ingekrompen zijn, en het 

 eénige spoor, dat, op den omtrek der (p, ,ï)-figuur, nog over is van 

 de bij lagere waaiden van T aanwezige uitbuiging, is bij T e terug- 

 gebracht tot een punt, waarbij de raaklijn horizontaal is, terwijl er 

 daar ter plaatse een buigpnnt in den overigens continu verloopenden 

 omtrek der (p, ,r)-liguur aanwezig moet zijn. Dit is voor T gelijk 

 aan T a het geval voor het op den omtrek verdwijnende punt Q. 

 Even als het experiment de waarden van T e en T a levert, doet. het 

 ook de waarden van ss e en x a kennen, waarbij de punten P en Q 

 op den omtrek komen te liggen. Voor temperaturen hooger dan 

 T e en lager den T a hebben dus de omtrekken der (p,x)x -figuren 

 de complicaties verloren, die zij voor waarden van T tusschen T e en 

 T a bezaten. Alleen is er nog een afwijking van de bekende lus- 

 vormige gedaante dezer figuren, bij temperaturen die nog weinig 

 boven T e of weinig beneden T n liggen, te bespeuren doordat er 

 buigpunten aanwezig zijn. Bij T c en T a zijn dus de complicaties 

 verdwenen, die ik uitwendig zichtbare complicaties zal noemen. 

 Maar alvorens wij kunnen zeggen het geheele ( p, T, #)-vlak te kennen 

 in al zijn bijzonderheden, waartoe ik ook de verborgen complicaties 

 reken, moet de vraag beantwoord zijn of het verdwijnen der uit- 

 wendige complicaties ook tegelijk het verdwijnen der verborgen 

 complicaties medebrengt — of niet misschien, als de uitwendige 

 complicaties zijn verdwenen, de verborgene nog lang blijven bestaan. 

 De figuren (1) en (2) maken duidelijk tusschen welke twee alter- 

 natieven gekozen moet worden. Volgens fig. (1) zou het verdwijnen 

 der uitwendige complicaties ook het verdwijnen der verborgene 

 medebrengen. Volgens fig. (2) bestaan, als de uitwendige complicaties 

 verdwijnen, de verborgene nog. En zelfs als T boven T e stijgt be- 

 staan ze nog. Bij hoogere waarden van T maakt zich dan de ver- 

 borgen complicatie los van den omtrek. De spinodale lijn r — 



behoudt dan nog haar maximum en minimum, er zijn nog twee 

 plooipunten aanwezig n.1. bij dat maximum en minimum. En eerst 

 bij zekere waarde van T boven T K gelegen, zijn dat maximum en 

 minimum samengevallen tot een dubbel punt en de verborgen com- 

 plicatie is op het punt van te verdwijnen. 



Voor het punt Q komt een zelfde kwestie voor. Zijn bij T a alle 



