( 187 ) 



van T en p beneden die der plooipunten, wil ik hier nog bespreken. 



Daarop hebben betrekking de figuren 4, 5, 6 en 7. In dat geval 

 zullen de beide doorgangen van het evenwicht der vaste phase door 

 het gebied der fluïde phasen, bij zekeren druk elkander ontmoeten 

 in een punt der spinodale lijn aan den vloeistofkant, en dan samen- 

 vloeien tot één enkele lijn. In dit geval wordt het ontmoetingspunt 

 een dubbelpunt, en bij nog hoogere waarde van p snoert zich een 

 gedeelte af, zooals dit in flg. 6 geteekend is, om bij nog hoogere 

 waarde van p samengetrokken te zijn tot een enkel punt, gelegen 

 op de spinodale lijn aan den dampkant. 



In deze teekeningen is nog ondersteld dat de beide- takken der 

 spinodale lijn, ook in een (p,x, 7 7 )-oppervlak, liggen binnen de grenzen 

 van zulk een oppervlak. Bij hooge temperaturen, en in de nabijheid 

 van een plooipunt is dat dan ook het geval. Bij lagere temperaturen 

 echter beweegt zich de tak der spinodale lijn, die in een (v,x, T^-figuur 

 aan de vloeistofzijde ligt, in een ( p,x, T)-figuur naar den dampkant, 

 en treedt zelfs ver naar buiten. Evenzoo beweegt zich de tak der 

 spinodale lijn, die in een (v,x, T^-figuur aan den dampkant behoort,- 

 in een {p,x, T)- figuur naar den vloeistofkant, om bij lage temperaturen 

 geheel naar buiten getreden te zijn. 



Dit is het gevolg daarvan, dat door de waarde van x en T een 

 phase slechts ondubbelzinnig bepaald is, als bovendien de waarde 

 van v gegeven is. Geeft men de waarde van p, dan kunnen door 

 deze waarde drie verschillende phasen worden aangeduid. Op de 

 behandeling der complicaties, welke hiervan het gevolg zijn, zal ik 

 echter nu niet nader ingaan. Alleen wil ik hierbij aanstippen, dat 

 het punt, waar in flg. 7 de verborgen evenwichten verdwijnen, op 

 een geheel andere plaats kan liggen, dan dit in flg. 7 het geval is. 



Natuurkunde. De Heer Van der Waals biedt namens den 



Heer Dr. A. Smits een mededeeling aan „Over de verborgen 

 evenwichten in de p-x-door sneden van een binair stelsel tenge- 

 volge van het optreden van vaste stoffen". 



(Mede aangeboden door den Heer P. Zeeman). 



1. Van dek Waals 1 ) heeft voor eenigen tijd aangetoond, dat bij 

 een binair stelsel (A, B) één van de twee j>T-\ijuen voor den drie- 

 phasendruk n.1. die, welke van het eutectische punt naar de hoogst- 

 smeltende stof (B) loopt, iets bijzonders kan vertoonen. 



!) Verslag Koninkl. Akad. 31 Oct. (1903). 439. 



